Tramp Eronni tezkor muzokaralarga chaqirdi
AQSh prezidenti Donald Tramp Eronni yadroviy dastur bo‘yicha muzokaralarga tezroq qo‘shilishga chaqirib, vaqt cheklanganini ta’kidladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu bayonot Fors ko‘rfazi hududida AQSh harbiy kuchlari soni ortayotgan bir paytda e’lon qilindi. Tramp o‘zining ijtimoiy tarmoqdagi xabarida AQSh armiyasi katta kuch va qat’iyat bilan harakatlanayotganini, Eron esa tezda muzokaralar stoliga o‘tirishi zarurligini aytdi.
U adolatli va teng huquqli bitim tuzishni taklif qilar ekan, uning asosiy sharti sifatida Eronning yadro qurolidan voz kechishini alohida qayd etdi. Eron esa o‘zining tinchlik maqsadlarini ilgari surib, yadroviy qurol ishlab chiqish niyatini bir necha bor rad etgan.
Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi harbiy tahdidlar orqali muzokaralar samarali bo‘lishi mumkin emasligini ta’kidladi. U real va aniq shartlar asosidagi muloqotga tayyor ekanini bildirib, tahdid va mantiqsiz talablar muzokaralarda to‘siq bo‘layotganini aytdi.
Tramp Fors ko‘rfazidagi harbiy kuchlarni Venesuela masalasida safarbar qilingan qo‘shinlar bilan qiyosladi. U hozirgi harbiy kuchlar oldingi operatsiyalardan ham yirik ekanini va zarur bo‘lsa, kuch ishlatishga tayyorligini qo‘shimcha qildi.
Mazkur vaziyatning ildizi 2015 yilda imzolangan Eron yadroviy kelishuviga borib taqaladi. Ushbu kelishuv Eron va dunyoning yetakchi davlatlari o‘rtasida imzolangan bo‘lib, uning asosiy maqsadi Eron yadroviy dasturining faqat tinchlik maqsadida bo‘lishini kafolatlash edi.
Biroq 2018 yilda AQSh mazkur kelishuvdan chiqib, Eronning raketa dasturi va mintaqadagi ta’siri yetarlicha hisobga olinmaganini aytgan holda, Tehronga qarshi iqtisodiy sanksiyalarni tikladi. Kelishuv rasmiy jihatdan hali mavjud bo‘lsa-da, u to‘liq ishlamayapti.
Muzokaralar davom etayotgan bo‘lsa-da, ularning natijalari turlicha bo‘lmoqda. Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan jihat esa AQSh va Eron o‘rtasidagi harbiy to‘qnashuv ehtimoli.
2025 yilgi harbiy harakatlar va ular ortidan kelgan zarbalar mintaqadagi vaziyatni keskinlashtirdi. Xulosa shuki, tomonlar bir-biriga nisbatan bosimni oshirgani sari, kichik bir xato ham katta inqirozga olib kelishi mumkin.
Muzokaralarning shaffof va aniq qoidalarga asoslanishi mintaqa xavfsizligini ta’minlashi mumkin, aks holda, har bir bayonot yangi keskinliklarga sabab bo‘lishi ehtimoldan holi emas. Keyingi oylarda diplomatiyaning ustun kelishi yoki yangi mojaro boshlanishi muhim savol bo‘lib qolmoqda.
