Xo‘rmuz bo‘g‘ozidagi tanglik global xavotir uyg‘otmoqda
Yaqin Sharqdagi keskinlik faqat harbiy soha bilan cheklanib qolmay, global iqtisodiyotning eng muhim nuqtalaridan biriga ham ta’sir o‘tkazmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Reuters axborot agentligi xabariga ko‘ra, Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusining harbiy-dengiz kuchlari Xo‘rmuz bo‘g‘ozi orqali kemalarning harakati cheklanganini radio orqali bildirgan. Biroq, rasmiy Tehron bu ko‘rsatmani tasdiqlamagan.
Bu vaziyat rasmiy yopilish emas, balki bo‘g‘ozda kemalarning harakatiga jiddiy xavf tug‘dirayotgan sharoitni ko‘rsatmoqda. Eron avvaldan Xo‘rmuz bo‘g‘ozini yopish haqida bir necha bor ogohlantirgan edi.
Hozirgi vaziyat esa bu tahdidlarning real tus olayotganini ko‘rsatmoqda. Xo‘rmuz bo‘g‘ozi dunyo neft va gaz ta’minotining strategik yo‘lagi hisoblanadi.
Jahonda ishlab chiqarilayotgan neftning 20 foizga yaqini aynan shu bo‘g‘oz orqali tashiladi. Qatar suyultirilgan gazining katta qismi ham bu yo‘lakdan o‘tadi.
Saudiya Arabistoni, Eron, Iroq va Birlashgan Arab Amirliklari kabi yirik eksportchilar mahsulotlarini asosan shu yo‘nalish orqali tashib keladi. Shunday ekan, bo‘g‘ozdagi har qanday to‘siq global bozorlar uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Bloomberg va Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, bo‘g‘oz rasman ochiq bo‘lsa-da, kemalar harakati sekinlashgan yoki to‘xtagan. Ayrim tankerlar bo‘g‘ozdan o‘tishni vaqtincha to‘xtatgan, boshqalari esa yo‘nalishini o‘zgartirgan.
Yaponiyaning Nippon Yusen KK kompaniyasi kemalariga bu hududdan o‘tmaslikni tavsiya qilgan. Gretsiya esa o‘z bayrog‘i ostidagi kemalarni ehtiyotkorlikka chaqirgan.
Tankerlar harakatini kuzatuvchi tizimlar ma’lumotiga ko‘ra, Xo‘rmuz bo‘g‘ozi yaqinida ayrim kemalar tezligini pasaytirgan yoki to‘xtab qolgan. Reuters xabariga ko‘ra, hududda kemalarning to‘planishi va portlarda navbatlar yuzaga kelmoqda.
Eng katta xavotir energetika bozoriga tegishli. Neft narxi allaqachon ko‘tarilib, barrel uchun 73 dollarga yetgan.
Agar bo‘g‘ozdagi vaziyat og‘irlashsa, narx 100 dollarga chiqishi mumkin. Bu esa yonilg‘i narxi, logistika va inflyatsiyaga salbiy ta’sir ko‘rsatishi, turli mamlakatlarda kundalik hayotga qiyinchiliklar olib kelishi mumkin.
Xo‘rmuz bo‘g‘ozidagi bugungi holat nafaqat mintaqaviy, balki global iqtisodiy ahvolga ta’sir qiluvchi strategik muammo sifatida qaralmoqda. Bo‘g‘ozdagi bosim kuchaysa, uning natijalari tez orada dunyo bo‘ylab sezilishi mumkin.
