Markaziy Osiyo atrofida xavfli geosiyosiy vaziyat shakllanmoqda
Dunyo hozirgi kunda notinchlik davrini boshdan kechirmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Isroil va AQSHning Eronga qarshi amalga oshirgan zarbalari, shuningdek, Afg‘oniston va Pokiston o‘rtasidagi qurolli to‘qnashuvlar Markaziy Osiyo atrofida xavfli geosiyosiy vaziyatni shakllantirmoqda. Bu ixtiloflar O‘zbekiston uchun nazariy emas, amaliy ahamiyatga ega.
Chunki Eron bizdan uzoqda bo‘lsa-da, Afg‘oniston janubiy chegaralarimiz yaqinida joylashgan. Birinchi navbatda, iqtisodiy bosim o‘zini namoyon qilishi mumkin.
Isroil va Eron o‘rtasidagi ziddiyat jahon energetika bozoriga ta’sir qiladi. Eron va Fors ko‘rfazi hududi global neft ta’minotida muhim o‘rin tutadi.
U yerdagi har qanday keskinlik jahon bozorida narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin va bu O‘zbekiston iqtisodiyotiga zanjirli ta’sir ko‘rsatadi. Neft va gaz narxi oshishi import qilinadigan yoqilg‘i-moylash materiallari narxining o‘sishiga sabab bo‘ladi.
Bu esa qishloq xo‘jaligi, sanoat va logistikaga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bundan tashqari, global notinchlik sharoitida investorlar xavfsiz aktivlarga, xususan, AQSH dollariga yo‘nalishi mumkin.
Bu milliy valyutalarga bosimni kuchaytiradi va so‘mning qadrsizlanishiga olib kelishi ehtimol. Natijada import mahsulotlari narxi oshib, inflyatsiya tezlashishi mumkin.
Transport va tranzit istiqbollari ham xavf ostida. O‘zbekiston janubiy portlar orqali okeanga chiqish strategiyasini ilgari surayotgan edi.
Biroq, hozirgi geosiyosiy vaziyat bu rejalarni murakkablashtirmoqda. Eronning Chobahor porti va transafg‘on temir yo‘li loyihalari beqarorlik sababli noaniq holatga tushib qolishi mumkin.
Bu esa Janubiy Osiyo portlariga chiqish rejalari sekinlashishiga olib kelishi mumkin. Xavfsizlik va gumanitar masalalar ham dolzarb hisoblanadi.
Eron atrofidagi keskinlik iqtisodiy xatarlarni kuchaytiradi, Afg‘oniston va Pokiston o‘rtasidagi mojaro esa mintaqaviy xavfsizlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli, O‘zbekiston bu vaziyatlarni diqqat bilan kuzatib borishi va mos choralarni ko‘rishi zarur.
