Olimlar Oy tuprog‘ida no‘xat yetishtirishni o‘rgandi
Amerikalik olimlar ilk bor Oy tuprog‘iga o‘xshash sun’iy muhitda no‘xat yetishtirishga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Texas va A&M universitetlari tadqiqotchilari o‘tkazgan bu tajriba natijalari Scientific Reports jurnalida chop etildi. Bu kashfiyot kelajakdagi kosmik missiyalar uchun astronavtlarning oziq-ovqat ta’minotini tashkil etishda muhim qadam sanaladi.
Ma’lumki, Oy tuprog‘i Yer tuprog‘idan sezilarli farq qiladi. Unda o‘simliklar o‘sishi uchun zarur organik moddalar va foydali mikroorganizmlar kam.
Bundan tashqari, tarkibidagi og‘ir metallar o‘simliklar uchun zaharli hisoblanadi. Bu muammolarni hal etish maqsadida tadqiqotchilar murakkab usul qo‘llashdi.
Ular sun’iy regolitga yomg‘ir chuvalchanglari yordamida tayyorlangan vermikompost qo‘shishdi. Shuningdek, no‘xat urug‘lari ekilishidan oldin maxsus mikoriza zamburug‘lari bilan ishlov berildi.
Bu zamburug‘lar o‘simlikka ozuqa moddalarini o‘zlashtirishga yordam berib, zararli metallarning so‘rilishiga to‘sqinlik qildi. Tajriba natijasida, tarkibida 75 foizgacha Oy tuprog‘i bo‘lgan aralashma no‘xat o‘sishi uchun eng maqbul muhit ekanligi aniqlandi.
Shu sharoitda o‘simliklar to‘liq yetilib, hosil berdi. Biroq, olimlar tadqiqot hali yakunlanmadi deb hisoblashmoqda.
Tadqiqot yetakchisi Jessika Atkinning aytishicha, endi yetishtirilgan hosilning inson salomatligi uchun xavfsizligi va ozuqaviy qiymati chuqur o‘rganilishi kerak. Olimlar no‘xat tarkibida zaharli metallar to‘planmaganligini va uning astronavtlar uchun foydali ekanligini aniqlashlari lozim.
