Yaqin Sharq keskinligi dunyo gaz narxlarini oshirmoqda
Foto: Haidar El Asadi/AA/picture allianc Yaqin Sharqdagi siyosiy va harbiy keskinlik nafaqat mintaqaviy xaritada, balki butun jahon iqtisodiyotining asosi bo'lgan energetika sohasida ham jiddiy o'zgarishlarni keltirib chiqarmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Dunyo bozorlarida neft va gaz narxlari so'nggi yillardagi eng yuqori ko'rsatkichlarni yangilab bormoqda. Zamin.uz xalqaro axborot agentliklariga tayanib, energiya bozorida yuzaga kelgan so'nggi vaziyatni batafsil tahlil qilmoqda.
Dushanba kuni, ya'ni 9-mart sanasida Reuters agentligi Yevropada gaz yetkazib berish bo'yicha kelajakdagi shartnomalar narxi so'nggi uch yil ichida eng baland darajaga chiqqanini e'lon qildi. Moviy yonilg'i narxi birdaniga o'n to'qqiz foizga qimmatlashib, bir megavatt-soat uchun o'ttiz yevroni tashkil etdi.
Bu ko'rsatkich atigi bir hafta oldingi raqamlardan ancha yuqori bo'lib, iqtisodchilarni hayratda qoldirdi. Narxlarning shu darajada oshishiga asosiy sabab AQSH va Isroilning Eronga qarshi harbiy harakatlari tez orada to'xtamasligi haqidagi xavotirlar hisoblanadi.
Qatar va Birlashgan Arab Amirliklaridan keladigan suyuqlashtirilgan gaz tashuvchi tankerlar Ho'rmuz bo'g'ozidagi noaniq vaziyat tufayli Yevropaga yetib borishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Shu bilan birga, Isroil quvurlaridagi cheklovlar sababli Misr va Iordaniya ham suyuqlashtirilgan gaz bozorida faol xaridorga aylandi.
Bu esa narxlarni yanada oshiruvchi raqobatni kuchaytirmoqda. Bloomberg ekspertlari hozirgi vaziyatni sovuqqonlik bilan baholashni tavsiya etmoqda.
Garchi raqamlar vahimali ko'rinsa ham, hozirgi narxlar avvalgi energetika inqirozlari davridagi uch yuz yevrolik eng yuqori cho'qqidan hali ancha pastda. Hatto 2022-yil boshidagi ko'rsatkichlar ham hozirgidan balandroq edi.
Yevropa Ittifoqi komissiyasining ma'lum qilishicha, a'zo davlatlarda yonilg'i zaxiralari yetarli darajada to'ldirilgan. Rasmiy bayonotga ko'ra, bugungi kunda asosiy tashvish ta'minotning yo'qligi emas, balki energiya narxlarining haddan tashqari balandligidir.
Financial Times nashri ma'lumotlariga ko'ra, yettita yirik sanoat mamlakati rahbarlari favqulodda holat e'lon qilinsa, Xalqaro energetika agentligi ixtiyoridagi strategik zaxiralarni bozorga chiqarishni muhokama qilmoqda. Agentlik a'zolarida jami bir milliard ikki yuz million barrellik neft zaxirasi mavjud.
AQSH rasmiylari narxlarni jilovlash uchun ushbu zaxiralarning chorak qismini ochib yuborishni taklif qilmoqda. Neft bozorida ham keskinlik kuzatilmoqda.
9-mart kuni London birjasida Brent nefti narxi kutilmaganda o'n olti foizga sakrab, bir barrel uchun yuz o'n yetti dollarga yetdi. Nyu-Yorkda esa WTI markasidagi neft yuz o'n besh dollarlik marrani zabt etdi.
Vaziyatning keskinlashishiga Isroilning Eron energetika obyektlariga bergan zarbasi va unga javoban Tehronning Fors ko'rfazidagi neft infratuzilmasiga hujum bilan tahdid qilishi sabab bo'ldi. Eron tomoni agar neft narxi yuz ellik dollardan oshishiga chiday olsangiz, urushni davom ettiring deb ogohlantirdi.
Dunyo energetika bozoridagi bunday keskinlik yaqin kunlarda yonilg'i narxlariga bevosita ta'sir qiladi va aholi hayotini qiyinlashtirishi mumkin.
