Chivinlar insoniyat uchun eng katta xavf manbai bo‘lib qoldi
Tabiat nafaqat gozal manzara va tinchlik manbai, balki inson salomatligi hamda hayoti uchun kutilmagan xavflar manbai hamdir. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Yangi e’lon qilingan ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, biz eng ko‘p qo‘rqadigan hayvonlar hamisha eng xavflisi bo‘lib chiqmaydi. Jahondagi eng asosiy o‘lim sababchisi hisoblangan hayvonlar va ular keltirib chiqaradigan fojialar tahlili quyida keltirilgan.
Insoniyat uchun eng katta xavf tug‘diruvchi mavjudotlar reytingida yirik yirtqichlar emas, balki ko‘zga zo‘rqa ko‘rinadigan hasharotlar yetakchilik qilmoqda. Har yili minglab odamlarning o‘limiga sabab bo‘luvchi hayvonlar haqidagi taxminiy, ammo dahshatli raqamlar quyidagicha.
Birinchi o‘rinda chivinlar turibdi. Ming yillardan buyon beozorgina ko‘ringan chivinlar inson uchun eng katta dushman bo‘lib kelmoqda.
Ular har yili taxminan yettinga ming kishining hayotiga nuqta qo‘yadi. O‘lim holatlarining qariyb sakkiz yuz foizi aynan Anofeles turkumidagi chivinlar tarqatadigan bezgak kasalligi bilan bog‘liq.
Bu kasallik har yili yarim millionga yaqin bolaning vafotiga sabab bo‘lmoqda. Shuningdek, dengue va sariq isitma kabi boshqa xavfli kasalliklar tufayli yana yuz mingdan ortiq odam hayotidan ayriladi.
Ikkinchi o‘rinda zaharli ilonlar turadi. Ilonlar insonlardagi eng kuchli qo‘rquvlardan birini keltirib chiqarishi bejiz emas.
Taxminiy hisob-kitoblarga ko‘ra, zaharli ilonlar hujumidan yiliga yuz ming kishi halok bo‘ladi. Ko‘pgina holatlar chekka qishloqlarda yuz bergani uchun, asl raqamlar bundan ham yuqori bo‘lishi mumkin.
Hayratlanarli jihati shundaki, ilonlar ro‘yxatdagi o‘zidan keyingi barcha hayvonlar birgalikda o‘ldiradigan odamlardan ham ko‘proq qurbon berishga sababchi bo‘ladi. Uchinchi guruhda kutilmagan dushmanlar hisoblangan itlar va suv shilliqqurtlari joy olgan.
Biz uy hayvoni sifatida qadrlaydigan vafodor do‘stlarimiz ham, afsuski, xavf manbaiga aylanishi mumkin. Itlar bilan bog‘liq o‘limlarning aksariyati tishlashdan emas, balki ular orqali yuqadigan quturish kasalligi tufayli sodir bo‘ladi.
Chuchuk suv shilliqqurtlari esa shistosomoz kasalligini tarqatish orqali har yili o‘n to‘rt ming kishining umriga zomin bo‘lmoqda. Xulosa qilib aytganda, shov-shuvli xabarlar va dahshatli filmlar qahramonlari hisoblangan akulalar va bo‘rilar aslida ro‘yxatning eng oxirgi pog‘onalarini egallaydi.
Bu ular xavfsiz degani emas, balki ulardan saqlanish nisbatan osonligini anglatadi. Ko‘pchilik sher bilan bir xonada qolishdan ko‘ra chivin bilan qolishni afzal ko‘radi.
Ammo achchiq haqiqat shundaki, yirik yirtqichdan qochish mumkin, lekin ko‘zga ko‘rinmas parazitlar va virus tashuvchi hasharotlardan yashirinish deyarli imkonsizdir. Inson salomatligi uchun eng katta xavf qaysi mintaqalarda yuqori va bunday xavfli kasalliklardan saqlanish uchun qanday choralar ko‘rish zarur, bu savolga har birimiz o‘ziga javob topishi kerak.
