Erdogan Yevropa yetakchilariga naqshinkor to‘pponcha va o‘q-dorilar sovg‘a qildi
Turkiya prezidenti Rejep Tayyip Erdoganning Anqara shahrida bo‘lib o‘tgan NATO sammiti yakunida Yevropa Ittifoqi hamda ayrim Yevropa mamlakatlari rahbarlariga kutilmagan sovg‘alar ulashgani xalqaro hamjamiyat e’tiborini tortdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Xabarlarga ko‘ra, turk yetakchisi mehmonlarga o‘yma naqshlar bilan bezatilgan to‘pponcha va o‘q-dorilar to‘plamini taqdim etgan. Ushbu diplomatik qadam bir tomondan Turkiya mudofaa sanoatining yuksak salohiyatini namoyish etishga qaratilgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan yevropalik amaldorlar uchun huquqiy va logistika sohasida qator murakkabliklarni keltirib chiqardi.
Sovg‘a olgan yuqori martabali mehmonlar orasida Yevropa komissiyasi rahbari Ursula fon der Lyayen hamda Yevropa kengashi raisi Antoniu Koshta kabi nufuzli shaxslar borligi aytilmoqda. Ma’lum qilinishicha, Antoniu Koshtaning xavfsizlik xizmati xodimlari qurollarni tekshirish uchun darhol olib qo‘ygan.
Yevropalik mutaxassislar Belgiyada qurol muomalasi bo‘yicha o‘ta qat’iy qoidalar amal qilishini, shu sababli mazkur sovg‘alarni shaxsan saqlash yoki mamlakatga olib kirish amalda imkonsiz ekanini ta’kidlamoqda. Vaziyatning o‘ziga xosligi sababli ayrim davlat rahbarlari sovg‘ani Turkiyada qoldirishga qaror qildi.
Xususan, Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer va Niderlandiya hukumati rahbari Rob Yetten qurollarni o‘zlari bilan olib ketishmadi. Niderlandiya hukumati vakili Yettenga berilgan qurol Anqaradagi elchixonada saqlash uchun qoldirilganini rasman tasdiqladi.
Bu kabi holatlar diplomatik sovg‘alar tanlashda mezbon davlat va qabul qiluvchi tomonning qonunchiligi o‘rtasidagi tafovutlarni yaqqol ko‘rsatib berdi. Kuzatuvchilarning fikricha, bunday g‘ayrioddiy sovg‘a Turkiyaning yirik o‘qotar qurol eksportchisi sifatidagi maqomini mustahkamlashga xizmat qilishi ko‘zlangan.
Biroq amaliyotda bu qadam ko‘plab ishtirokchilar uchun boshog‘riqqa aylandi. Yevropa davlatlarida qurolni ro‘yxatdan o‘tkazish va saqlash tartibi juda murakkab bo‘lib, hatto yuqori lavozimli amaldorlar ham bu qoidalardan mustasno emas.
NATOning navbatdagi sammiti Turkiya poytaxtidagi Beshtepa prezident majmuasida yuqori saviyada tashkil etildi. Unda alyansga a’zo barcha o‘ttiz ikkita mamlakat yetakchilari va xalqaro tashkilotlar vakillari ishtirok etdi.
Odatda bunday tadbirlardan so‘ng ramziy esdalik sovg‘alari berish an’anaga aylangan, biroq Erdoganning bu galgi tanlovi o‘zining mazmuni va huquqiy oqibatlari bilan uzoq vaqt muhokama qilinadigan mavzuga aylandi. Turkiya o‘z sanoat qudratini ko‘rsatishga erishgan bo‘lsa-da, Yevropa yetakchilari uchun sovg‘ani qayerda va qanday saqlash masalasi asosiy muammo bo‘lib qolmoqda.
