Turkiya Saudiya Arabistoni va Pokiston yangi harbiy ittifoq tuzdi
Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston o‘rtasida imzolangan uch tomonlama mudofaa shartnomasi Yaqin Sharq hamda Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy vaziyatni tubdan o‘zgartirib yubordi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Makka shahrida imzolangani sababli Makka bitimi deb nom olgan ushbu kelishuv yangi harbiy ittifoqqa asos soldi. Mazkur hujjatning eng muhim jihati jamoaviy mudofaa tizimining joriy etilishidir.
Unga ko‘ra, ittifoqqa a’zo davlatlarning biriga qilingan qurolli hujum barcha a’zolarga qilingan tajovuz sifatida baholanadi. Bu qadam xalqaro maydonda musulmon davlatlarining o‘ziga xos harbiy bloki shakllanayotganidan dalolat beradi.
Jamoaviy mudofaa va xavfsizlik kafolatlari Yangi tuzilgan alyansning asosiy tamoyillari NATO xavfsizlik tizimiga juda o‘xshashdir. Shartnomaning mazmuni shuni ko‘rsatadiki, uchala davlat ham mintaqaviy tajovuzlarga qarshi birgalikda kurashish majburiyatini o‘z zimmasiga olgan.
Ushbu hujjat qariyb bir yil davomida puxta tayyorlandi va avvalroq Pokiston hamda Saudiya Arabistoni o‘rtasida imzolangan ikki tomonlama kelishuvlarning mantiqiy davomi bo‘ldi. Endilikda ushbu hamkorlikka Turkiyaning ham qo‘shilishi ittifoqning harbiy va texnologik salohiyatini bir necha barobar oshirishi kutilmoqda.
Mintaqaviy tahlilchilarning fikricha, bunday ittifoq tuzilishiga bir necha muhim omillar sabab bo‘lgan. Avvalo, Yaqin Sharqdagi beqarorlik va ayrim davlatlarning tobora kuchayib borayotgan tajovuzkor harakatlari Er-Riyod, Anqara va Islomobodni birlashishga majbur qildi.
Ayniqsa, Saudiya Arabistoni o‘zining strategik obektlari va neft infratuzilmasini himoya qilishda an’anaviy g‘arbiy hamkorlarining kafolatlariga to‘liq ishonmay qo‘ygani ushbu jarayonni tezlashtirdi. Uch tomonlama kuchlarning birlashishi Makka bitimi doirasida birlashgan davlatlar bir-birini mukammal to‘ldiruvchi imkoniyatlarga ega.
Saudiya Arabistoni o‘zining ulkan iqtisodiy qudrati va moliyaviy resurslari bilan alyansning iqtisodiy tayanchi bo‘lib xizmat qiladi. Pokiston esa yadroviy qurolga ega yagona musulmon davlati sifatida hamda o‘zining ko‘p sonli, tajribali armiyasi bilan harbiy ustunlikni ta’minlaydi.
Turkiya esa bu ittifoqqa NATO standartlaridagi boy tajribasini va dunyoda tan olingan zamonaviy mudofaa texnologiyalarini, xususan, uchuvchisiz uchish apparatlari hamda raketasozlik yutuqlarini olib kiradi. Ushbu geosiyosiy burilish nafaqat mintaqaviy, balki global xavfsizlik tizimiga ham o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi.
Mutaxassislar ushbu kelishuvni yangi davrning boshlanishi deb atamoqdalar. Garchi shartnomaning barcha bandlari hali to‘liq ochiqlanmagan bo‘lsa-da, uning ijrosi Yaqin Sharqdagi kuchlar muvozanatini butunlay yangi bosqichga olib chiqishi shubhasizdir.
Mazkur ittifoq musulmon dunyosining harbiy va siyosiy mustaqilligini mustahkamlash yo‘lidagi eng dadil qadamlardan biri sifatida tarixda qoladi.
