Yer atmosferasiga qaytayotgan kosmik chiqindilar miqdori keskin ortdi
Yer orbitasidagi kosmik chiqindilar miqdori so‘nggi yillarda misli ko‘rilmagan darajada ortib bormoqda, bu esa atmosferaga qaytib tushayotgan sun’iy obyektlar sonining keskin ko‘payishiga sabab bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
AQSH Kosmik kuchlari ma’lumotlariga ko‘ra, oxirgi bir yil ichida 820 taga yaqin kosmik jism Yer atmosferasiga qaytgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich o‘n yil avvalgiga nisbatan deyarli sakkiz baravar ko‘pdir. Mutaxassislar ushbu holatni SpaceX kabi xususiy kompaniyalar tomonidan minglab kichik sun’iy yo‘ldoshlarning orbitaga chiqarilishi bilan izohlashmoqda.
Kosmik chiqindilarning ko‘payish sabablari Yevropa kosmik agentligi mutaxassislarining ta’kidlashicha, hozirgi vaqtda o‘lchami bir metrdan katta bo‘lgan kosmik jismlar o‘rtacha haftasiga bir marotaba Yer atmosferasiga kirib kelmoqda. Mazkur obyektlarning asosiy qismi atmosferaning yuqori qatlamlarida hosil bo‘ladigan kuchli ishqalanish va yuqori harorat natijasida butunlay yonib ketadi.
Biroq koinotga uchirilayotgan qurilmalar soni ortishi bilan ularning qoldiqlariga doir xavotirlar ham kuchayib bormoqda. Olimlarning tushuntirishicha, ayrim raketa bosqichlari va sun’iy yo‘ldoshlarning tarkibiy qismlari titan, zanglamas po‘lat yoki maxsus qotishmalardan tayyorlanadi.
Ushbu materiallar o‘ta yuqori haroratga chidamli bo‘lgani sababli, ular atmosferada to‘liq erib ketmasligi mumkin. Natijada, koinot qurilmalarining ayrim bo‘laklari Yer yuzasigacha yetib kelish ehtimoli saqlanib qoladi.
Garchi bunday hodisalar juda kam kuzatilsa-da, texnologik rivojlanish ushbu masalaga jiddiy yondashishni talab etmoqda. Aholi uchun xavf darajasi Hozirgi vaqtda koinotdan tushayotgan chiqindilarning insonlar hayoti uchun xavfi juda past darajada baholanmoqda.
Buning asosiy sababi shundaki, Yer yuzasining qariyb 75 foizi okean va dengizlardan iborat bo‘lib, aksariyat qoldiqlar aynan suv havzalariga yoki aholi yashamaydigan hududlarga tushadi. Shu sababli, koinot chiqindilarining odamlar yashaydigan manzillarga zarar yetkazish ehtimoli minimal darajada qolmoqda.
Shunga qaramay, koinotga parvozlar soni va orbitadagi sun’iy yo‘ldoshlar turkumi tobora kengayib borayotgani yangi muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Kelajakda koinot chiqindilarini nazorat qilish, ularning harakat yo‘nalishini aniq hisoblash va foydalanish muddati tugagan qurilmalarni orbitadan xavfsiz tarzda chiqarish xalqaro miqyosdagi eng dolzarb vazifalardan biriga aylanadi.
Bu borada xalqaro kosmik agentliklar yangi xavfsizlik standartlarini ishlab chiqish ustida ish olib bormoqda.
