Donald Tramp Oyga egalik qilish haqida bayonot berdi
AQSH prezidenti Donald Tramp o‘zining ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida Oy tasviri tushirilgan va Oy bizniki degan yozuvli suratni e’lon qilib, keng jamoatchilik e’tiborini tortdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Biroq xalqaro huquq normalari va amaldagi davlatlararo kelishuvlarga ko‘ra, hech bir mamlakat, jumladan, AQSH ham Oyga nisbatan hududiy da’vo qilish yoki uni o‘z mulki sifatida e’lon qilish huquqiga ega emas. Ushbu masala 1967-yilda qabul qilingan va bugungi kunda koinot huquqining asosi hisoblanuvchi xalqaro shartnoma bilan qat’iy tartibga solingan.
Xalqaro shartnoma talablari Koinot fazosi, shu jumladan, Oy va boshqa osmon jismlarini tadqiq qilish hamda ulardan foydalanish bo‘yicha davlatlarning faoliyat tamoyillari to‘g‘risidagi shartnoma bu boradagi asosiy hujjatdir. Mazkur hujjatning ikkinchi moddasida koinotdagi obektlar biron-bir davlat tomonidan o‘zlashtirilishi, ularga nisbatan suverenitet e’lon qilinishi yoki egallab olinishi taqiqlanganligi aniq ko‘rsatib o‘tilgan.
Shunga ko‘ra, Donald Trampning bayonoti rasmiy huquqiy kuchga ega emas va faqat siyosiy ramziy ma’noga ega bo‘lishi mumkin. Shartnoma talablariga binoan, Oy barcha insoniyat uchun ochiq hudud hisoblanadi va undan faqat tinch maqsadlarda foydalanish lozim.
AQSH astronavtlarining o‘tgan asrda Oy yuzasiga qo‘ngani yoki u yerda ilmiy tadqiqotlar olib borayotgani ushbu osmon jismini Amerika hududi deb hisoblash uchun asos bo‘la olmaydi. Aksincha, barcha mamlakatlar koinotni kamsitishlarsiz va teng huquqlilik asosida o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘lishi shart.
O‘zbekistonning koinot huquqidagi o‘rni Mazkur xalqaro hujjat bugungi kunda dunyoning aksariyat davlatlari tomonidan e’tirof etilgan. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Kosmik fazo masalalari bo‘yicha boshqarmasi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston Respublikasi ham ushbu muhim shartnomaga a’zo bo‘lgan.
Mamlakatimiz 2024-yil 17-oktabr kuni mazkur kelishuvga rasman qo‘shilib, koinotni tinch maqsadlarda o‘rganish bo‘yicha jahon hamjamiyati oldidagi o‘z majburiyatlarini tasdiqladi. Shunday qilib, koinotdagi har qanday obekt, jumladan, Yerning tabiiy yo‘ldoshi bo‘lgan Oy ham umuminsoniy meros hisoblanadi.
Har qanday davlat rahbari yoki siyosatchining bu boradagi shaxsiy fikrlari xalqaro huquqiy tartibotlarni o‘zgartira olmaydi. Koinotni o‘rganish jarayoni faqat o‘zaro hamkorlik va xalqaro qonunlar doirasida amalga oshirilishi belgilab qo‘yilgan.
