Tramp Shimoliy Irlandiya va Irlandiya Respublikasi birlashishini qo'llab-quvvatladi

Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp xalqaro maydonda katta shov-shuvga sabab bo‘lgan bayonot bilan chiqdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Oq uy rahbari hozirda Buyuk Britaniya tarkibida bo‘lgan Shimoliy Irlandiya hamda mustaqil Irlandiya Respublikasining yagona davlat sifatida birlashishi tarafdori ekanini ochiq-oydin e’lon qildi. Dublin shahrida Irlandiya Bosh vaziri Mixol Martin bilan o‘tkazilgan uchrashuvda Tramp bunday tarixiy birlashuvni ajoyib istiqbol deb atab, bu jarayon ertami-kechmi baribir yuz berishini ta’kidladi.

Britaniyaning hududiy yaxlitligi masalasiga bevosita daxl qiluvchi ushbu pozitsiya London rasmiylarining keskin qarshiligiga qaramay yangragani ikki davlat o‘rtasidagi an’anaviy ittifoqchilik munosabatlariga putur yetkazishi mumkin. AQSH prezidenti ikki Irlandiya birlashuvi bo‘yicha o‘z qarashlarini jurnalistlar oldida ochiq bayon qildi.

U o‘z so‘zida hech qanday muammo tug‘dirish niyati yo‘qligini, biroq orolning birlashganini ko‘rishni juda istashini bildirdi. Trampning fikricha, bu voqea oxir-oqibat sodir bo‘ladi va butun mintaqa uchun ijobiy o‘zgarishlarga xizmat qiladi.

Prezident Britaniya suverenitetiga daxl qilayotganidan zarracha xijolat bo‘lmay, Londonda bu borada aytadigan o‘z gapi bo‘lishi mumkinligini sovuqqonlik bilan qayd etdi. London va Vashington o‘rtasidagi ziddiyat Trampning bayonoti Britaniya hukumatining qat’iy pozitsiyasiga bevosita javob zarbasi bo‘ldi.

Bu so‘zlar Britaniya Bosh vaziri Endi Bernemning yaqindagina bergan rasmiy bayonotiga mutlaqo zid keladi. Bernem Shimoliy Irlandiyaning Qirollik tarkibidan chiqishi bo‘yicha referendum o‘tkazish masalasi hozirgi kunda kun tartibida yo‘qligini qat’iy ta’kidlagan edi.

1998-yilda imzolangan Belfast kelishuvi shartlariga ko‘ra, Shimoliy Irlandiyaning ajralib chiqishi bo‘yicha ovoz berish jarayoni faqat Britaniya hukumati qarori bilan amalga oshirilishi mumkin. O‘z vaqtida uch o‘n yillik qonli to‘qnashuvlarga chek qo‘ygan ushbu bitim mintaqadagi tinchlikning asosi hisoblanadi.

Garchi ko‘plab ijtimoiy so‘rovnomalar mintaqa aholisining aksariyati hali ham Britaniya tarkibida qolishni ma’qul ko‘rishini ko‘rsatsa-da, AQSH rahbarining aralashuvi vaziyatni yanada murakkablashtirishi tayin. Brexit oqibatlari va yangi geosiyosiy vaziyat Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqidan chiqishi, ya’ni Brexit jarayoni ushbu qadimiy nizoni yana avj oldirdi.

London bilan aloqani uzish tarafdorlari bo‘lgan millatchi kuchlar uchun Trampning so‘zlari katta dalda bo‘ldi. Shu bilan birga, AQSH va Buyuk Britaniya o‘rtasidagi maxsus munosabatlar endilikda jiddiy sinov ostida qolmoqda.

Xalqaro ekspertlarning fikricha, Trampning bunday kutilmagan replikasi ortida nafaqat Irlandiyaga bo‘lgan xayrixohlik, balki London bilan olib borilayotgan savdo va siyosiy muzokaralarda bosim o‘tkazish vositasi ham yotgan bo‘lishi mumkin. Nima bo‘lganda ham, Irlandiya masalasi yana jahon siyosatining markaziga qaytdi va bu Britaniya ichki siyosatida yangi bahslarga yo‘l ochdi.