Eron Hormuz bo‘g‘ozini ochish uchun AQSHga yetti shart qo‘ydi
Yaqin Sharqdagi strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyat keskin tus oldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Eron hukumati vositachilar orqali Amerika Qo‘shma Shtatlariga yetti banddan iborat qat’iy talabnoma yuborgani ma’lum qilindi. Rasmiy Tehron ushbu shartlar to‘liq bajarilmagunga qadar, dunyo neft savdosining asosiy arteriyasi hisoblangan mazkur suv yo‘li xalqaro kemalar qatnovi uchun yopiq qolishini ta’kidlamoqda.
Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi bo‘g‘oz sharqidagi hududlarni kemalar harakati uchun taqiqlangan zona deb e’lon qildi va qoidabuzarlarga nisbatan keskin choralar ko‘rilishi haqida ogohlantirdi. Eronning murosasiz pozitsiyasi va yetti shart Eronning Tasnim axborot agentligi tomonidan tarqatilgan ma’lumotlarga ko‘ra, Hormuz bo‘g‘ozini ochish masalasi endilikda faqatgina Vashingtonning qadamlariga bog‘liq.
Mamlakat oliy rahbariyati tomonidan ma’qullangan yetti bandlik shartlar ro‘yxati AQSH ma’muriyatiga yetkazilgan. Ushbu talablar bajarilmas ekan, bo‘g‘oz orqali yuk tashish amaliyotlari tiklanmaydi.
Hatto Eron va Ummon o‘rtasida erishilgan ayrim diplomatik kelishuvlar ham bo‘g‘ozning ochilishini kafolatlamaydi. Tehron mazkur suv yo‘li ustidan o‘zining mutlaq suvereniteti va nazoratini namoyish etishda davom etmoqda.
Harbiy nazorat va iqtisodiy cheklovlar Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi vakili Husayn Mohebiyning bayonotiga ko‘ra, Hormuz bo‘g‘ozidan sharqqa qarab cho‘zilgan dengiz hududlari to‘liq nazoratga olingan. Belgilangan taqiqlarni buzib, ushbu hudud orqali o‘tishga uringan har qanday savdo kemasi yoki tanker jiddiy jazoga tortiladi.
Xususan, cheklovlarni chetlab o‘tishga harakat qilgan kemalarga nisbatan dengiz xizmatlari ko‘rsatish to‘xtatiladi, ularning sug‘urta va logistika imkoniyatlari bekor qilinadi. Bu kabi choralar xalqaro dengiz tashuvlarini butunlay falaj qilib qo‘yishi va jahon iqtisodiyotiga misli ko‘rilmagan zarar yetkazishi mumkin.
Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi global energetika xavfsizligiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tahdid soladi. Dunyo bozoriga yetkazib beriladigan xomashyoning salmoqli qismi aynan shu yo‘l orqali o‘tishini inobatga olsak, blokada neft narxining keskin ko‘tarilishiga va ko‘plab davlatlarda energetika inqiroziga sabab bo‘lishi tayin.
Hozirda xalqaro hamjamiyat Vashingtonning ushbu ultimatumni qanday qabul qilishi va vaziyatni yumshatish uchun qanday choralar ko‘rishini diqqat bilan kuzatmoqda. Eronning ushbu harakati mintaqadagi harbiy va siyosiy muvozanatni butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan jiddiy qadam sifatida baholanmoqda.
