BRIKS davlatlari sanksiyalarni bekor qilish bo‘yicha deklaratsiyani ma’qulladi
Ko‘p qutbli dunyo tartibotini shakllantirishni maqsad qilgan BRIKS tashkiloti global iqtisodiyot va xavfsizlik masalalarida o‘zining eng muhim siyosiy bayonotlaridan birini e’lon qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Hindistonning Nyu-Dehli shahrida bo‘lib o‘tgan sammit yakunlari bo‘yicha davlat rahbarlari bir ovozdan qo‘shma deklaratsiyani ma’qulladilar. Mazkur hujjatda jahon savdosini izdan chiqarayotgan bir tomonlama tariflar, cheklovlar va noqonuniy ikkilamchi sanksiyalarni bekor qilish bo‘yicha keskin talablar ilgari surilgan.
Shuningdek, blok a’zolari xalqaro transchegaraviy to‘lov mexanizmlarini ishlab chiqish, dollardan voz kechib milliy valyutalardan foydalanishni kuchaytirish hamda yadroviy xatarlarning oldini olish bo‘yicha yagona to‘xtamga kelishdi. Hindistonning nufuzli telekanallari bergan xabarga ko‘ra, Nyu-Dehli deklaratsiyasi tashkilotning kelgusi strategik yo‘nalishlarini belgilab berdi.
Hujjatda xalqaro savdo qoidalarining buzilishiga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, Butunjahon savdo tashkiloti normalariga zid bo‘lgan bir tomonlama tarif choralari keskin qoralangan. Sammit ishtirokchilari global ta’minot zanjirini falaj qilayotgan sanksiyalarni butunlay bekor qilishga chaqirib, energetika resurslari ta’minotining barqarorligini saqlash bo‘yicha hamkorlikni kengaytirish zarurligini ta’kidladilar.
Iqtisodiy mustaqillik va yangi to‘lov tizimlari Sammitning eng shov-shuvli moliyaviy qarorlari dollar monopoliyasini cheklashga qaratildi. BRIKS davlatlari o‘zaro hisob-kitoblarda milliy valyutalardan foydalanish ko‘lamini yanada kengaytirish ustida izchil ish olib borishini tasdiqladi.
G‘arb moliyaviy tizimlariga qaramlikni kamaytirish maqsadida transchegaraviy xavfsiz to‘lov mexanizmlarini yaratish bo‘yicha rejalar mustahkamlandi. Bu tashabbus nafaqat tashkilot a’zolari, balki unga qo‘shilish istagidagi o‘nlab rivojlanayotgan davlatlar uchun mustaqil moliyaviy qalqon yaratishga xizmat qiladi.
Jahon bozorlarida barqarorlikni ta’minlash uchun blok a’zolari investitsiya oqimlarini diversifikatsiya qilish va texnologik almashinuvni jadallashtirishga kelishib oldilar. Bu esa kelajakda global moliya arxitekturasining tubdan o‘zgarishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan muhim qadam sifatida baholanmoqda.
Global xavfsizlik va yadroviy xatarlar Xalqaro xavfsizlik masalasida Nyu-Dehli deklaratsiyasi bir qator muhim tamoyillarni belgilab berdi. Hujjatda dunyodagi urush va mojarolarning oldini olish faqat ularning tub ildizlarini bartaraf etish orqali amalga oshirilishi lozimligi qayd etilgan.
Ayniqsa, yadroviy xavfsizlik va qurollanish poygasiga chek qo‘yish masalasi sammit kun tartibidan o‘rin oldi. Tashkilot a’zolari Birlashgan Millatlar Tashkilotining markaziy rolini qo‘llab-quvvatlashini bildirdilar.
Shu bilan birga, BMT va uning Xavfsizlik kengashini zamonaviy voqelikka mos ravishda isloh qilish, rivojlanayotgan davlatlarning ushbu tuzilmadagi vakilligini oshirish zarurligi ta’kidlandi. Bu kabi bayonotlar BRIKSning xalqaro maydondagi nufuzi ortib borayotganidan va u global boshqaruv tizimida jiddiy o‘zgarishlar yasashga intilayotganidan dalolat beradi.
