AQSH va husiylar Ummonda maxfiy muzokaralar o'tkazgani ma'lum bo'ldi
Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyat va global energetika xaritasini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan diplomatik yangilik tarqaldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Britaniyaning Reuters axborot agentligi beshta ishonchli manbasiga tayanib, Ummon poytaxti Maskatda AQSH rasmiylari hamda Yamandagi husiylar harakati vakillari o‘rtasida maxfiy uchrashuv bo‘lib o‘tganini ma’lum qildi. Ummon hukumatining vositachiligida o‘tgan ushbu muloqotda husiylar xalqaro kemalarga hujumlarni to‘xtatishga tayyorligini, biroq Saudiya Arabistonini o‘zlarining asosiy nishoni sifatida qoldirishini bildirgan.
Ushbu kelishuv fonida Saudiyaning muhim neft infratuzilmalariga berilgan zarbalar jahon bozorida neft narxining keskin ko‘tarilishiga sabab bo‘ldi. Muzokaralar jarayonida husiylar kutilmagan bayonot bilan chiqib, Vashington bilan tuzilgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuviga amal qilishlarini tasdiqlaganlar.
Ular Amerika kemalariga, shuningdek, Isroil va boshqa xalqaro tijorat kemalariga hujum qilishni to‘xtatishga tayyor ekanliklarini bildirgan. Biroq manbalarning ta’kidlashicha, husiylar faqat Saudiya Arabistoniga tegishli kemalar va obektlarni nishonga olishda davom etishini ochiq aytgan.
Bu holat mintaqadagi xavfsizlik muvozanatini butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin. Maskatdagi uchrashuv tafsilotlari Reuters agentligi taqdim etgan ma’lumotlarga ko‘ra, uchrashuv Ummon sultonligi rasmiylarining ko‘magi bilan AQSHning Maskatdagi elchixonasida tashkil etilgan.
Muzokaralarda husiylar nomidan Muhammad Abdelsalom va Abdelmalik al-Ajriy ishtirok etgan. AQSH Davlat departamenti ushbu uchrashuv haqida rasmiy ma’lumot berishdan bosh tortayotgan bo‘lsa-da, diplomatik doiralar muloqot bo‘lib o‘tganini inkor etmayapti.
Husiylar vakillari 2025-yilda erishilgan kelishuvlarga sodiq qolishlarini va Amerika harbiy-dengiz floti hamda savdo kemalariga tahdid solmasliklarini bildirishgan. Bu qadam Vashington uchun mintaqadagi keskinlikni kamaytirish vositasi bo‘lib xizmat qilishi mumkin, biroq Saudiya Arabistoni uchun yangi xavflarni keltirib chiqaradi.
Saudiya Arabistoni nishonga olinishi va energetik bo‘hron Yamandagi vaziyatdan xabardor manbalarning so‘zlariga ko‘ra, husiylarning yangi strategiyasi faqat Saudiya Arabistoni qirolligiga qarshi qaratilgan. Ular xalqaro savdo yo‘llari va Isroil kemalariga nisbatan blokadani yumshatish evaziga o‘z e’tiborlarini to‘liq qo‘shni davlatga qaratishni rejalashtirmoqda.
Bu rejaning dastlabki oqibatlari allaqachon sezila boshladi. Husiylar tomonidan Saudiyaning Sharq — G‘arb strategik neft quvuriga berilgan zarba Yevropa neft bozorida katta sarosima keltirib chiqardi.
Natijada xomashyo narxi bir barrel uchun 130–150 dollargacha ko‘tarilib ketdi. Bunday vaziyat global energetika xavfsizligiga jiddiy zarba bo‘lib, Yevropa davlatlarini yangi iqtisodiy qiyinchiliklar bilan yuzma-yuz qoldirmoqda.
Vashingtonning ushbu yashirin kelishuvdagi roli va Saudiya Arabistonining xavfsizligi masalasi kelgusi diplomatik jarayonlarning asosiy mavzusi bo‘lib qoladi.
