Eron prezidenti uran zaxiralaridan voz kechishga tayyorligini bildirdi
Nyu-York shahrida o‘tayotgan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining navbatdagi sessiyasi doirasida Eron prezidenti Masud Pezeshkian xalqaro hamjamiyat e’tiborini tortgan muhim bayonot bilan chiqdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Eron yetakchisi o‘z mamlakati yadro qurolini tarqatmaslik to‘g‘risidagi shartnoma doirasida 60 foizgacha boyitilgan uran zaxiralaridan butunlay voz kechishga tayyorligini ma’lum qildi. Ushbu tashabbus Tehronning xalqaro huquq normalariga muvofiq ish tutish va AQSH bilan diplomatik aloqalarni qayta tiklash niyatida ekanini anglatadi.
Prezident Pezeshkianning ta’kidlashicha, Eron xalqaro me’yorlar talab qiladigan barcha shartlarga qat’iy amal qilishga tayyor. Shu bilan birga, u Vashington ma’muriyatini 2026-yilning noyabr oyida bo‘lib o‘tadigan saylovlarga qadar ikki davlat o‘rtasidagi anglashuv memorandumini qayta tiklashga chaqirdi.
Eron tomoni ushbu kelishuv orqali mintaqadagi keskinlikni yumshatish va iqtisodiy cheklovlarni bartaraf etishni ko‘zlamoqda. AQSH ma’muriyatining munosabati va Trampning pozitsiyasi Biroq Oq uy vakillari Tehronning ushbu taklifiga nisbatan ehtiyotkorlik bilan munosabat bildirdi.
AQSH prezidenti Donald Tramp ma’muriyati Eronning hech qachon yadro quroliga ega bo‘lmasligini ta’minlash borasidagi qat’iy pozitsiyasini yana bir bor tasdiqladi. Tramp BMT minbaridan turib qilgan chiqishida, haqiqiy va mustahkam kelishuv faqat noyabr oyidagi saylovlardan keyingina amalga oshishi mumkinligini bashorat qildi.
Uning fikricha, Tehron hozirda AQSHdagi siyosiy kuchlar muvozanati qanday o‘zgarishini kuzatmoqda. Eron va AQSH o‘rtasidagi diplomatik aloqalar o‘tgan yilning iyun oyida imzolangan, ammo qisqa muddat ichida o‘z kuchini yo‘qotgan memorandumdan so‘ng murakkab bosqichga kirdi.
O‘shanda Hurmuz bo‘g‘ozidagi vaziyatni barqarorlashtirishga qaratilgan hujjat iyul oyida harbiy harakatlar qayta boshlanishi sababli amalda to‘xtab qolgan edi. Hozirda Tehron AQSHdagi saylovoldi jarayonlaridan foydalanib, o‘z manfaatlari uchun maksimal darajada qulay shartlarni qo‘lga kiritishga intilmoqda.
Yadroviy kelishuv istiqbollari va strategik tahlil Xalqaro siyosiy tahlilchilarning fikricha, Eronning 60 foizli boyitilgan urandan voz kechish va’dasi sanksiyalarning bekor qilinishi uchun yetarli asos bo‘la oladimi degan savol ochiq qolmoqda. Vashington Tehronning bu qadamini ijobiy baholasa-da, yadroviy dastur ustidan to‘liq va shaffof nazorat o‘rnatilishini talab qilmoqda.
Shu bilan birga, AQSHdagi ichki siyosiy kurashlar va bo‘lajak saylovlar natijasi Yaqin Sharqdagi tinchlik jarayonlariga bevosita ta’sir ko‘rsatishi shubhasiz. Diplomatik to‘qnashuvning asosiy nuqtalari shuni ko‘rsatmoqdaki, Tehron va Vashington o‘rtasidagi muloqot nafaqat yadroviy xavfsizlik, balki mintaqaviy ustunlik masalalarini ham qamrab oladi.
Eron prezidentining bayonoti xalqaro maydonda murosaga kelish uchun tashlangan qadam sifatida ko‘rilayotgan bo‘lsa, AQSH tomoni buni strategik savdolashuvning bir qismi deb hisoblamoqda. Yakuniy qarorlar va kelishuvlar noyabr oyidagi siyosiy o‘zgarishlardan so‘ng aniq shakllanishi kutilmoqda.
