O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi olti oyda qirq bir milliard dollarga yetdi

O‘zbekiston Respublikasining tashqi savdo aylanmasi 2026-yilning birinchi yarmida 41 milliard AQSH dollariga yetib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 7,4 foizlik o‘sishni qayd etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mazkur davrda import hajmi 21 foizga oshib, 25,1 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lsa, umumiy eksport ko‘rsatkichi 8,8 foizga qisqarib, 15,9 milliard dollarga tushdi. Natijada tashqi savdo balansida 9,2 milliard dollarlik manfiy tafovut yuzaga keldi.

Biroq oltin sotuvini hisobga olmaganda, mamlakatning boshqa tovarlar eksporti 28,7 foizga o‘sgani iqtisodiyotdagi muhim ijobiy siljish sifatida baholanmoqda. Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning yanvar–iyun oylarida mamlakat har kuni o‘rtacha 226 million dollarlik tashqi savdo operatsiyalarini amalga oshirgan.

Importning eksportdan sezilarli darajada yuqoriligi tashqi savdo balansiga ta’sir ko‘rsatib, har 100 dollarlik eksportga 158 dollarlik import to‘g‘ri kelishiga sabab bo‘ldi. Umumiy eksport hajmining kamayishi asosan oltin savdosi bilan bog‘liq bo‘lib, bu ko‘rsatkich iqtisodiyotning real sektoridagi o‘sishni to‘liq aks ettirmaydi.

Oltinsiz eksportdagi o‘sish va asosiy hamkorlar Oltin hisobga olinmagan eksport hajmining 8,2 milliard dollarga yetishi va qariyb 29 foizga o‘sishi mamlakatning eksport salohiyati diversifikatsiya qilinayotganidan dalolat beradi. Bu o‘sish asosan sanoat mahsulotlari, to‘qimachilik, oziq-ovqat va kimyo sanoati tovarlari hisobiga ta’minlangan.

Mazkur tendensiya mamlakatning jahon bozorida faqat xomashyo bilan emas, balki tayyor mahsulotlar bilan ham o‘z o‘rnini mustahkamlayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekiston hisobot davrida dunyoning 195 ta mamlakati bilan iqtisodiy aloqalarni yo‘lga qo‘ygan.

Tashqi savdo aylanmasida asosiy ulush an’anaviy hamkorlar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Xususan, Xitoy 23,1 foiz ulush bilan birinchi o‘rinda qayd etilgan bo‘lsa, Rossiya 17,1 foiz bilan ikkinchi o‘rinni egallab turibdi.

Shuningdek, Qozog‘iston, Turkiya va Afg‘oniston ham mamlakatning eng yirik savdo sheriklari ro‘yxatidan joy olgan. Ushbu ko‘rsatkichlar O‘zbekiston tashqi iqtisodiy faoliyatida import hajmining yuqoriligi saqlanib qolayotganini, shu bilan birga, oltindan tashqari mahsulotlar eksportida barqaror o‘sish sur’atlari kuzatilayotganini tasdiqlaydi.

Kelgusi choraklarda eksport tarkibini yanada kengaytirish va import o‘rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirish savdo balansini muvozanatlashda asosiy vazifa bo‘lib qoladi.