O‘zbekistonda tadbirkorlar huquqlarini himoya qilishning yangi tizimi joriy etildi
O‘zbekistonda tadbirkorlik muhitini tubdan yaxshilash va xususiy mulk egalarining huquqiy himoyasini kuchaytirish maqsadida yangi qonun hujjatlari qabul qilindi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan imzolangan ushbu hujjat biznes subyektlarini yillik daromad miqdoriga qarab aniq toifalarga ajratish barobarida, davlat nazorat organlarining vakolatlarini sezilarli darajada chekladi. Endilikda tadbirkorlik faoliyatini to‘xtatib qo‘yish vakolati asosan sudlar ixtiyoriga o‘tkazildi, bu esa biznes vakillarini turli asossiz aralashuvlar va ma’muriy bosimlardan himoya qilishga xizmat qiladi.
Biznesni tasniflashning yangi mezonlari Yangi tartibga ko‘ra, tadbirkorlik subyektlari kalendar yil davomidagi jami daromadidan kelib chiqib uchta asosiy toifaga bo‘lindi. Kichik tadbirkorlik toifasiga yakka tartibdagi tadbirkorlar, mikrofirmalar va kichik korxonalar kiritildi.
O‘rta biznes vakillari sifatida yillik daromadi 10 milliard so‘mdan 100 milliard so‘mgacha bo‘lgan korxonalar e’tirof etiladi. Yillik aylanmasi 100 milliard so‘mdan yuqori bo‘lgan subyektlar esa yirik biznes toifasiga mansub deb hisoblanadi.
Bunday aniq tasnif davlat tomonidan ko‘rsatiladigan yordam va imtiyozlarni manzilli taqsimlash imkonini beradi. Qonunda tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlashning moliyaviy, mulkiy va infratuzilmaviy choralari huquqiy jihatdan mustahkamlab qo‘yildi.
Xususan, davlat tomonidan grantlar ajratish, kredit foiz stavkalarining bir qismini qoplab berish hamda davlat kafolati ostida imtiyozli mablag‘lar taqdim etish ko‘zda tutilgan. Shuningdek, mahalliy ishlab chiqaruvchilarni rag‘batlantirish maqsadida davlat xaridlarida import o‘rnini bosuvchi mahsulotlarga ustuvorlik berish tizimi joriy etilmoqda.
Mulkiy yordam doirasida esa bo‘sh turgan davlat obyektlarini ijaraga berish va korxonalarni zarur muhandislik tarmoqlariga ulash ishlari jadallashtiriladi. Mas’uliyatli biznes va huquqiy himoya Hujjat bilan amaliyotga ilk bor barqarorlik reytingi va mas’uliyatli biznes yuritish tushunchalari kiritildi.
Atrof-muhitni muhofaza qiladigan, korrupsiyaga qarshi kurashish choralarini ko‘rgan hamda soliq majburiyatlarini o‘z vaqtida bajargan tadbirkorlar maxsus reyestrga kiritiladi. Bunday korxonalar uchun bojxona, soliq va grant ajratish jarayonlarida qo‘shimcha yengilliklar yaratiladi.
Bu tizim tadbirkorlarni shaffof va qonuniy ishlashga undovchi muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Eng muhim o‘zgarishlardan biri nazorat organlarining vakolatlari bilan bog‘liqdir.
Bundan buyon tadbirkorlik subyekti faoliyatini to‘xtatib turish faqat sud qarori asosida amalga oshiriladi. Nazorat qiluvchi idoralar faqat inson hayoti va sog‘lig‘iga real xavf tug‘ilgan favqulodda holatlardagina faoliyatni qisqa muddatga cheklashi mumkin, biroq shunda ham zudlik bilan sudga murojaat qilishi shart.
Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan boshlab uch oy o‘tgach to‘liq kuchga kiradi va mamlakatda investitsiya muhiti barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladi.
