O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi oshdi lekin eksport kamaydi
Joriy yilning birinchi choragi yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonning tashqi savdo faoliyatida bir-biriga zid bo‘lgan o‘zgarishlar kuzatildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mamlakatning umumiy savdo aylanmasi miqdori o‘sishda davom etgan bo‘lsa-da, eksport hajmining sezilarli darajada kamaygani mutaxassislar e’tiborini tortmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi tomonidan taqdim etilgan rasmiy ma’lumotlar ushbu holatni batafsil tahlil qilish imkonini beradi.
Hisobotga ko‘ra, 2026-yilning yanvar va mart oylari oralig‘ida respublikaning tashqi savdo aylanmasi 18 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davri bilan qiyoslanganda 471 million dollarga yoki qariyb 3 foizga ko‘pdir.
Biroq umumiy ijobiy ko‘rsatkichlar ortida eksport salohiyatining pasayishi bilan bog‘liq jiddiy raqamlar turibdi. Xususan, hisobot davrida eksport hajmi 5 milliard 809 million AQSH dollaridan oshmadi, bu esa o‘tgan yilgi natijalarga qaraganda qariyb 30 foizga kamdir.
Iqtisodiy tahlilchilar ushbu pasayishni jahon bozoridagi beqarorlik, asosiy xomashyo narxlarining tushishi va tashqi talabning o‘zgargani bilan bog‘lamoqda. O‘zbekistonning tashqi iqtisodiy aloqalarida Rossiya, Xitoy va Afg‘oniston kabi davlatlar hali ham yetakchi o‘rinlarni egallab kelmoqda.
Bugungi kunda mamlakatimiz dunyoning 170 dan ortiq davlati bilan o‘zaro manfaatli savdo aloqalarini yo‘lga qo‘ygan. Umumiy savdo aylanmasida Xitoyning ulushi 25 foizdan ziyod bo‘lib, u asosiy hamkor sifatida qayd etilgan.
Shuningdek, Rossiya, Qozog‘iston va Turkiya bilan amalga oshirilayotgan savdo operatsiyalari ham yuqori ulushga ega. Eksport qilinayotgan mahsulotlar tarkibiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, sanoat tovarlari, kimyo sanoati mahsulotlari va oziq-ovqat tovarlari asosiy o‘rinni egallaydi.
Quvonarlisi shundaki, meva va sabzavotlar eksporti ijobiy sur’atda o‘sib, o‘tgan yilga nisbatan 10 foizga ko‘paygan. Bu esa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini tashqi bozorga chiqarish borasidagi islohotlar o‘z samarasini berayotganidan dalolatdir.
Shu bilan birga, mamlakatga olib kirilayotgan mahsulotlar, ya’ni import hajmi keskin oshgani kuzatildi. Joriy yilning uch oyida import miqdori 12 milliard 213 million dollardan oshib, o‘tgan yilga nisbatan 30 foizdan ziyod o‘sishni ko‘rsatdi.
Bu holat ichki bozorda xorijiy texnologiyalar, asbob-uskunalar va iste’mol tovarlariga bo‘lgan ehtiyoj yuqoriligini tasdiqlaydi. Import yo‘nalishida ham Xitoy va Rossiya yetakchi hamkorlar bo‘lib qolmoqda.
Mutaxassislar fikricha, tashqi savdo muvozanatini saqlash uchun mahalliy mahsulotlarni ko‘paytirish va yangi eksport bozorlarini topish bugungi kunning eng muhim vazifasidir.
