Chernobil kiberhujumi sodir bo‘lganiga yigirma yetti yil to‘ldi

Bugun jahon texnologiya tarixidagi eng yirik va mashhur kiberhujumlardan biri sodir bo‘lganiga yigirma yetti yil to‘ldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

1999-yilning 26-aprel kuni Chernobil nomi bilan tanilgan CIH zararli dasturi butun dunyo bo‘ylab yuz minglab kompyuterlarda o‘zining vayronkor harakatini boshlagan edi. Ushbu voqea raqamli xavfsizlik tizimlarining naqadar zaif ekanligini butun dunyoga ko‘rsatib berdi.

Mazkur zararli dastur qattiq disklardagi barcha ma’lumotlarni butunlay o‘chirib tashlash bilan birga, qurilmalarning asosiy kirish va chiqish tizimi hisoblangan BIOS qismiga jiddiy shikast yetkazgan. Chernobil virusi 1998-yilda tayvanlik talaba Chen Inxau tomonidan yaratilgan bo‘lib, u qisqa vaqt ichida misli ko‘rilmagan darajada tarqalgan.

Ochiq manbalardagi ma’lumotlarga ko‘ra, ushbu virus taxminan oltmish millionta shaxsiy kompyuterni zararlashga ulgurgan va global iqtisodiyotga qariyb qirq million dollar miqdorida zarar keltirgan. Dasturning o‘ziga xos xavfliligi shunda ediki, u amaliy fayllar ichiga ustalik bilan yashirinib olgan va ularning hajmini o‘zgartirmagan.

Bu esa aksilvirus dasturlariga uni aniqlashda qiyinchilik tug‘dirgan. Virus tizimga kirgach, past darajadagi boshqaruv huquqini qo‘lga kiritgan.

Faollashgan paytda u asosiy zarbani yuklovchi diskning birinchi megabaytiga bergan va barcha ma’lumotlarni o‘qib bo‘lmaydigan holatga keltirgan. Shundan so‘ng u ona plataning doimiy xotira qismiga keraksiz ma’lumotlarni yozib, qurilmani ishdan chiqargan.

Natijada ko‘plab tizimlar maxsus mikrosxemalarni almashtirmasdan turib qayta ishlamaydigan holatga kelgan. Ushbu hujumdan asosan o‘sha davrda keng tarqalgan Windows 95, Windows 98 va Windows ME operatsion tizimlarida ishlovchi kompyuterlar katta talofat ko‘rgan.

Bugungi kunda ushbu voqea axborot xavfsizligi sohasida muhim dars bo‘lib xizmat qiladi va foydalanuvchilarni doimo hushyor bo‘lishga chorlaydi.