Sun’iy intellekt rivoji tufayli xotira qurilmalari narxi keskin oshdi

Suniy intellekt texnologiyalarining shiddat bilan rivojlanishi kutilmagan iqtisodiy va texnik muammolarni keltirib chiqardi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Bugungi kunda ma’lumotlarni saqlash qurilmalari bozorida jiddiy tanqislik kuzatilmoqda. Xususan, doimiy xotira modullari va yuqori sig‘imli qattiq disklarga bo‘lgan talabning keskin ortishi natijasida ushbu uskunalar narxi ayrim hududlarda uch baravargacha ko‘tarilib ketdi.

Bunday vaziyat raqamli merosni saqlash va internet tarixini arxivlash bilan shug‘ullanuvchi notijorat tashkilotlar faoliyatiga jiddiy zarar yetkazmoqda. Dunyoga mashhur Internet Archive loyihasi hozirgi vaqtda 210 petabaytdan ortiq ma’lumotni o‘zida jamlagan bo‘lib, uning hajmi har kuni o‘rtacha 100 terabaytga ko‘payib bormoqda.

Tashkilot asoschisi Bryuster Keylning so‘zlariga ko‘ra, ayni paytda bozordan 28 yoki 30 terabayt hajmli zamonaviy disklarni topish o‘ta mushkul vazifaga aylangan. Sotuvda mavjud bo‘lgan kam sonli qurilmalar esa odatdagi narxidan bir necha baravar qimmatga taklif etilmoqda.

Bu esa raqamli ma’lumotlar omborini kengaytirish jarayonini sezilarli darajada sekinlashtirmoqda. Shunga o‘xshash muammolar Wikimedia jamg‘armasi faoliyatida ham kuzatilmoqda.

Tashkilot mutaxassislari nafaqat xotira qurilmalari tanqisligidan, balki server uskunalarini yetkazib berishdagi uzilishlardan ham xavotirda ekanliklarini bildirishgan. Bozorning beqarorligi kelajakdagi texnik xaridlarni aniq rejalashtirish imkonini bermayapti.

Shu bilan birga, veb-sayt egalari tomonidan botlarga qo‘yilayotgan yangi cheklovlar ham arxivlash ishiga to‘sqinlik qilmoqda. Ko‘plab saytlar o‘z ma’lumotlarining sun’iy intellekt modellarini o‘qitish uchun ruxsatsiz ishlatilishidan cho‘chib, barcha turdagi avtomatik qidiruv tizimlarini bloklamoqda.

Natijada, insoniyatning raqamli tarixini saqlab qolishga xizmat qiluvchi foydali botlar ham ma’lumot yig‘ish imkoniyatidan mahrum bo‘lmoqda. Arxiv loyihalari bir vaqtning o‘zida ham qimmatlashgan uskunalar, ham sun’iy o‘rnatilgan texnik to‘siqlar bilan kurashishga majbur bo‘lyapti.

Agar bu holat o‘zgarishsiz qolsa, kelajak avlodlar uchun internetdagi bilimlar xazinasi va muhim voqealar xronikasini to‘liq shaklda yetkazish xavf ostida qolishi mumkin. Raqamli xotiraning saqlanishi bevosita texnologik resurslarning ochiqligi va iqtisodiy jihatdan qulayligiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.