Sun'iy intellekt rivoji tufayli xotira qurilmalari narxi keskin oshdi
Suniy intellekt texnologiyalarining shiddat bilan rivojlanishi kutilmagan iqtisodiy va texnik muammolarni keltirib chiqardi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Bugungi kunda maʼlumotlarni saqlash qurilmalari bozorida jiddiy tanqislik kuzatilmoqda. Xususan, doimiy xotira modullari va yuqori sigʻimli qattiq disklarga boʻlgan talabning keskin ortishi natijasida ushbu uskunalar narxi ayrim hududlarda uch baravargacha koʻtarilib ketdi.
Bunday vaziyat raqamli merosni saqlash va internet tarixini arxivlash bilan shugʻullanuvchi notijorat tashkilotlar faoliyatiga jiddiy zarar yetkazmoqda. Dunyoga mashhur Internet Archive loyihasi hozirgi vaqtda 210 petabaytdan ortiq maʼlumotni oʻzida jamlagan boʻlib, uning hajmi har kuni oʻrtacha 100 terabaytga koʻpayib bormoqda.
Tashkilot asoschisi Bryuster Keylning soʻzlariga koʻra, ayni paytda bozordan 28 yoki 30 terabayt hajmli zamonaviy disklarni topish oʻta mushkul vazifaga aylangan. Sotuvda mavjud boʻlgan kam sonli qurilmalar esa odatdagi narxidan bir necha baravar qimmatga taklif etilmoqda.
Bu esa raqamli maʼlumotlar omborini kengaytirish jarayonini sezilarli darajada sekinlashtirmoqda. Shunga oʻxshash muammolar Wikimedia jamgʻarmasi faoliyatida ham kuzatilmoqda.
Tashkilot mutaxassislari nafaqat xotira qurilmalari tanqisligidan, balki server uskunalarini yetkazib berishdagi uzilishlardan ham xavotirda ekanliklarini bildirishgan. Bozorning beqarorligi kelajakdagi texnik xaridlarni aniq rejalashtirish imkonini bermayapti.
Shu bilan birga, veb-sayt egalari tomonidan botlarga qoʻyilayotgan yangi cheklovlar ham arxivlash ishiga toʻsqinlik qilmoqda. Koʻplab saytlar oʻz maʼlumotlarining sunʼiy intellekt modellarini oʻqitish uchun ruxsatsiz ishlatilishidan choʻchib, barcha turdagi avtomatik qidiruv tizimlarini bloklamoqda.
Natijada, insoniyatning raqamli tarixini saqlab qolishga xizmat qiluvchi foydali botlar ham maʼlumot yigʻish imkoniyatidan mahrum boʻlmoqda. Arxiv loyihalari bir vaqtning oʻzida ham qimmatlashgan uskunalar, ham sunʼiy oʻrnatilgan texnik toʻsiqlar bilan kurashishga majbur boʻlyapti.
Agar bu holat oʻzgarishsiz qolsa, kelajak avlodlar uchun internetdagi bilimlar xazinasi va muhim voqealar xronikasini toʻliq shaklda yetkazish xavf ostida qolishi mumkin. Raqamli xotiraning saqlanishi bevosita texnologik resurslarning ochiqligi va iqtisodiy jihatdan qulayligiga bogʻliq boʻlib qolmoqda.
