Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Olimlar koinot paydo bo‘lishi haqidagi yangi modelni e’lon qildi

Texnologiya
5
Olimlar koinot paydo bo'lishi haqidagi yangi modelni e'lon qildi
Xelsinki, Tbilisi va Moskva shaharlari fizik olimlaridan iborat guruh koinotimiz nima sababdan butunlay yoqolib ketmagani va aynan moddadan tashkil topganini izohlovchi yangi matematik modelni e’lon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Ushbu izlanish natijalariga ko‘ra, Katta portlash jarayoni shunchaki oddiy kengayishdan iborat bo‘lmay, balki fazo va vaqtning ikkiga ajralish hodisasi bo‘lgan. Buning oqibatida biz yashayotgan olam bilan bir qatorda, vaqt teskari yo‘nalishda oqadigan hamda zarrachalari mutlaqo qarama-qarshi xususiyatga ega bo‘lgan oyna koinot vujudga kelgan.

Mazkur ilmiy yangilik koinotning paydo bo‘lishi haqidagi tasavvurlarni tubdan o‘zgartirishi kutilmoqda. Tabiatdagi asosiy qonuniyatlardan biri hisoblangan simmetriya tamoyiliga ko‘ra, zaryad, fazo va vaqt ko‘rsatkichlari o‘zgarganda ham olamning fizik xususiyatlari o‘zgarmasdan qolishi lozim.

Biroq hozirgi kuzatilayotgan koinotda modda miqdori haddan tashqari ko‘p bo‘lib, unga zid bo‘lgan aksmodda deyarli uchramaydi. Professor Masud Chaychian, Merab Gogberashvili va Margarita Mnatsakanova koinotni yagona va alohida tizim sifatida emas, balki simmetrik juftlikning bir qismi sifatida o‘rganish orqali ushbu muvozanatni matematik jihatdan isbotlab berdilar.

Bu yondashuv zamonaviy fizika oldida turgan eng murakkab jumboqlardan biriga yechim taklif etadi. Olimlarning tushuntirishicha, Katta portlashning dastlabki soniyalarida ma’lum bir zarrachalar o‘zining qarama-qarshi nusxalariga nisbatan biroz og‘irroq vaznga ega bo‘lgan.

Ana shu kichik massa farqi sababli koinotda modda miqdori aksmoddaga qaraganda ko‘proq hosil bo‘lgan. Aynan shu ortiqcha modda bugungi kunda biz ko‘rib turgan barcha galaktikalar, yulduzlar, sayyoralar va hatto atomlarning asosini tashkil etadi.

Agar bu farq bo‘lmaganida, modda va aksmodda bir-birini yo‘q qilib yuborgan va koinotda hayot mavjud bo‘lmagan bo‘lar edi. Mazkur yangi nazariya Yevropa kosmik agentligiga tegishli bo‘lgan Plank sun’iy yo‘ldoshi orqali olingan ma’lumotlarga to‘liq mos keladi.

Bundan tashqari, ushbu model fanda hali-hanuz sir bo‘lib qolayotgan qorong‘u materiyaning tabiatini ham tushuntirib berishi mumkin. Taxminlarga ko‘ra, qorong‘u materiya aynan o‘sha oyna koinotdagi zarrachalardan iborat bo‘lishi ehtimoldan xoli emas.

Koinotning tobora tezlashib kengayishi esa ikki xil olam o‘rtasidagi o‘zaro kvant bog‘liqligining natijasi sifatida talqin qilinmoqda. Ushbu tadqiqot koinotning o‘tmishi va kelajagini tushunishda yangi ufqlar ochadi.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026