Olimlar koinot paydo bo‘lishi haqidagi yangi modelni e’lon qildi
Xelsinki, Tbilisi va Moskva shaharlari fizik olimlaridan iborat guruh koinotimiz nima sababdan butunlay yoqolib ketmagani va aynan moddadan tashkil topganini izohlovchi yangi matematik modelni e’lon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu izlanish natijalariga ko‘ra, Katta portlash jarayoni shunchaki oddiy kengayishdan iborat bo‘lmay, balki fazo va vaqtning ikkiga ajralish hodisasi bo‘lgan. Buning oqibatida biz yashayotgan olam bilan bir qatorda, vaqt teskari yo‘nalishda oqadigan hamda zarrachalari mutlaqo qarama-qarshi xususiyatga ega bo‘lgan oyna koinot vujudga kelgan.
Mazkur ilmiy yangilik koinotning paydo bo‘lishi haqidagi tasavvurlarni tubdan o‘zgartirishi kutilmoqda. Tabiatdagi asosiy qonuniyatlardan biri hisoblangan simmetriya tamoyiliga ko‘ra, zaryad, fazo va vaqt ko‘rsatkichlari o‘zgarganda ham olamning fizik xususiyatlari o‘zgarmasdan qolishi lozim.
Biroq hozirgi kuzatilayotgan koinotda modda miqdori haddan tashqari ko‘p bo‘lib, unga zid bo‘lgan aksmodda deyarli uchramaydi. Professor Masud Chaychian, Merab Gogberashvili va Margarita Mnatsakanova koinotni yagona va alohida tizim sifatida emas, balki simmetrik juftlikning bir qismi sifatida o‘rganish orqali ushbu muvozanatni matematik jihatdan isbotlab berdilar.
Bu yondashuv zamonaviy fizika oldida turgan eng murakkab jumboqlardan biriga yechim taklif etadi. Olimlarning tushuntirishicha, Katta portlashning dastlabki soniyalarida ma’lum bir zarrachalar o‘zining qarama-qarshi nusxalariga nisbatan biroz og‘irroq vaznga ega bo‘lgan.
Ana shu kichik massa farqi sababli koinotda modda miqdori aksmoddaga qaraganda ko‘proq hosil bo‘lgan. Aynan shu ortiqcha modda bugungi kunda biz ko‘rib turgan barcha galaktikalar, yulduzlar, sayyoralar va hatto atomlarning asosini tashkil etadi.
Agar bu farq bo‘lmaganida, modda va aksmodda bir-birini yo‘q qilib yuborgan va koinotda hayot mavjud bo‘lmagan bo‘lar edi. Mazkur yangi nazariya Yevropa kosmik agentligiga tegishli bo‘lgan Plank sun’iy yo‘ldoshi orqali olingan ma’lumotlarga to‘liq mos keladi.
Bundan tashqari, ushbu model fanda hali-hanuz sir bo‘lib qolayotgan qorong‘u materiyaning tabiatini ham tushuntirib berishi mumkin. Taxminlarga ko‘ra, qorong‘u materiya aynan o‘sha oyna koinotdagi zarrachalardan iborat bo‘lishi ehtimoldan xoli emas.
Koinotning tobora tezlashib kengayishi esa ikki xil olam o‘rtasidagi o‘zaro kvant bog‘liqligining natijasi sifatida talqin qilinmoqda. Ushbu tadqiqot koinotning o‘tmishi va kelajagini tushunishda yangi ufqlar ochadi.
