Olimlar koinot paydo bo'lishi haqidagi yangi modelni e'lon qildi
Xelsinki, Tbilisi va Moskva shaharlari fizik olimlaridan iborat guruh koinotimiz nima sababdan butunlay yoqolib ketmagani va aynan moddadan tashkil topganini izohlovchi yangi matematik modelni eʼlon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu izlanish natijalariga koʻra, Katta portlash jarayoni shunchaki oddiy kengayishdan iborat boʻlmay, balki fazo va vaqtning ikkiga ajralish hodisasi boʻlgan. Buning oqibatida biz yashayotgan olam bilan bir qatorda, vaqt teskari yoʻnalishda oqadigan hamda zarrachalari mutlaqo qarama-qarshi xususiyatga ega boʻlgan oyna koinot vujudga kelgan.
Mazkur ilmiy yangilik koinotning paydo boʻlishi haqidagi tasavvurlarni tubdan oʻzgartirishi kutilmoqda. Tabiatdagi asosiy qonuniyatlardan biri hisoblangan simmetriya tamoyiliga koʻra, zaryad, fazo va vaqt koʻrsatkichlari oʻzgarganda ham olamning fizik xususiyatlari oʻzgarmasdan qolishi lozim.
Biroq hozirgi kuzatilayotgan koinotda modda miqdori haddan tashqari koʻp boʻlib, unga zid boʻlgan aksmodda deyarli uchramaydi. Professor Masud Chaychian, Merab Gogberashvili va Margarita Mnatsakanova koinotni yagona va alohida tizim sifatida emas, balki simmetrik juftlikning bir qismi sifatida oʻrganish orqali ushbu muvozanatni matematik jihatdan isbotlab berdilar.
Bu yondashuv zamonaviy fizika oldida turgan eng murakkab jumboqlardan biriga yechim taklif etadi. Olimlarning tushuntirishicha, Katta portlashning dastlabki soniyalarida maʼlum bir zarrachalar oʻzining qarama-qarshi nusxalariga nisbatan biroz ogʻirroq vaznga ega boʻlgan.
Ana shu kichik massa farqi sababli koinotda modda miqdori aksmoddaga qaraganda koʻproq hosil boʻlgan. Aynan shu ortiqcha modda bugungi kunda biz koʻrib turgan barcha galaktikalar, yulduzlar, sayyoralar va hatto atomlarning asosini tashkil etadi.
Agar bu farq boʻlmaganida, modda va aksmodda bir-birini yoʻq qilib yuborgan va koinotda hayot mavjud boʻlmagan boʻlar edi. Mazkur yangi nazariya Yevropa kosmik agentligiga tegishli boʻlgan Plank sunʼiy yoʻldoshi orqali olingan maʼlumotlarga toʻliq mos keladi.
Bundan tashqari, ushbu model fanda hali-hanuz sir boʻlib qolayotgan qorongʻu materiyaning tabiatini ham tushuntirib berishi mumkin. Taxminlarga koʻra, qorongʻu materiya aynan oʻsha oyna koinotdagi zarrachalardan iborat boʻlishi ehtimoldan xoli emas.
Koinotning tobora tezlashib kengayishi esa ikki xil olam oʻrtasidagi oʻzaro kvant bogʻliqligining natijasi sifatida talqin qilinmoqda. Ushbu tadqiqot koinotning oʻtmishi va kelajagini tushunishda yangi ufqlar ochadi.
