Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 20 noyabr
+22°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, janub
ENRU

Yaponiya olimlari koinotdagi sayyoralar iqlimini o‘rganishda yangi kashfiyot qildi

Texnologiya
11
Yaponiya olimlari koinotdagi sayyoralar iqlimini o'rganishda yangi kashfiyot qildi
Yaponiyalik sayyorashunos va falakiyotshunos olimlar guruhi uzoq koinotdagi sayyoralar atmosferasida kechadigan iqlim jarayonlarini mutlaqo yangicha talqin qiluvchi ilmiy modelni e’lon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Shu paytga qadar azot kabi sust gazlar sayyora iqlimiga sezilarli ta’sir ko’rsatmaydigan oddiy muhit deb hisoblanib kelingan edi. Biroq yangi tadqiqotlar ushbu gazlarning issiqlikni saqlab qolishda va iqlim shakllanishida faol ishtirok etishini amalda isbotlab berdi.

Bu kashfiyot koinot sirlarini o’rganishda yangi sahifa ochishi kutilmoqda. Olimlar olib borgan izlanishlar natijasida azotning iqlimga ta’sir ko’rsatishining ikki asosiy usuli aniqlandi.

Bularni shartli ravishda suyultirish va yuklama ta’siri deb atash mumkin. Birinchi holatda azot atmosferaning qatlamli tuzilishini o’zgartirish orqali suv bug’larining issiqlikni koinotga chiqarib yuborish jarayoniga to’sqinlik qiladi.

Ikkinchi holatda esa ushbu gaz suv bug’larining infraqizil nurlanishni o’zida ushlab qolish qobiliyatini yanada oshiradi. Natijada sayyorada issiqxona samarasi ancha tezlashadi va harorat ko’tarila boshlaydi.

Tadqiqotning eng qiziqarli jihati shundaki, atmosferadagi karbonat angidrid miqdori ushbu jarayonlarning qaysi biri ustunlik qilishini belgilab beradi. Agar havoda karbonat angidrid miqdori kam bo’lsa, azot ma’lum bir bosqichdan so’ng sayyoraning sovushiga xizmat qilishi mumkin.

Ammo karbonat angidrid ko’p bo’lgan muhitda azot isish jarayonini to’xtovsiz ravishda kuchaytirib boradi. Bu esa sayyora iqlimining o’zgaruvchan ekanligini va turli gazlarning o’zaro bog’liqligini ko’rsatadi.

Ushbu ilmiy yangilik James Webb kabi zamonaviy kosmik teleskoplar yordamida olinayotgan ma’lumotlarni tahlil qilishda juda muhim o’rin tutadi. Endilikda astronomlar begona sayyoralarning hayot uchun yaroqliligini baholashda nafaqat kislorod yoki suv, balki azotning bosimini ham alohida hisobga olishlari shart.

Aks holda, olis sayyoralarning iqlimi haqida chiqarilgan xulosalar haqiqatdan yiroq bo’lib chiqishi va olimlarni yanglishtirishi mumkin. Mazkur tadqiqot koinotdagi murakkab iqlimiy muvozanatni tushunishda katta qadam bo’ldi.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026