Olimlar inson umrining eng yuqori biologik chegarasini aniqladi

Insoniyat asrlar davomida abadiy yoshlik va barhayotlik sirlarini izlab kelmoqda, biroq zamonaviy ilm-fan inson umrining muayyan biologik chegaralari borligini tasdiqlamoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Skoltex instituti tadqiqotchilari tomonidan o‘tkazilgan yangi ilmiy izlanishlar shuni ko‘rsatdiki, hatto qarishning barcha ma’lum sabablari bartaraf etilgan taqdirda ham, inson umri cheksiz bo‘la olmaydi. Olimlarning matematik hisob-kitoblariga ko‘ra, insoniyat uchun nazariy jihatdan eng yuqori yosh chegarasi 190 yilni tashkil etishi mumkin.

Ushbu tadqiqotning asosiy e’tibori inson DNK tarkibidagi tasodifiy o‘zgarishlarga, ya’ni mutatsiyalarga qaratilgan. Inson dunyoga kelganidan boshlab uning hujayralarida genetik xatoliklar to‘planib boradi.

Olimlar ushbu jarayonni tavsiflovchi maxsus matematik modelni ishlab chiqishdi. Mazkur model barcha tashqi xavflar va ichki kasalliklar butunlay yo‘q qilingan taqdirda ham, aynan genetik buzilishlar organizm faoliyatini qachon to‘xtatishini aniqlash imkonini berdi.

DNK mutatsiyalari va boqiylik to‘sig‘i Hatto saraton, yurak-qon tomir xastaliklari va xotira pasayishi kabi qarilikka xos kasalliklar butunlay yengilgan faraziy dunyoda ham, hujayralardagi DNK shikastlanishi baribir o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. Vaqt o‘tishi bilan to‘planib boradigan bu xatoliklar hayotiy muhim organlar va to‘qimalarning ishlashini izdan chiqaradi.

Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, bunday mukammal sharoitda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 146 yoshdan 194 yoshgacha bo‘lishi mumkin. Shuni ta’kidlash joizki, olimlar ushbu raqamlarni qat’iy bashorat sifatida emas, balki inson organizmining biologik imkoniyatlari chegarasini tushunishga qaratilgan ilmiy baholash deb hisoblashadi.

Tadqiqot davomida turli to‘qimalarning turlicha qarishi ham ma’lum bo‘ldi. Masalan, jigar va teri hujayralari doimiy yangilanib turgani sababli genetik shikastlanishlarni uzoqroq vaqt davomida tiklay oladi.

Organlarning yangilanish xususiyati Aksincha, yurak va miya hujayralari deyarli yangilanmaydi. Aynan shu sababli ushbu hayotiy muhim a’zolarda mutatsiyalar tezroq to‘planadi va ular inson umrini cheklovchi asosiy omillarga aylanadi.

O‘zbekistonlik mutaxassislar uchun ham ushbu ma’lumotlar muhim ahamiyatga ega, chunki genetik tadqiqotlar va uzoq umr ko‘rish omillarini o‘rganish mamlakatimiz tibbiyot fanida ham dolzarb yo‘nalishlardan biri sanaladi. Genetik o‘zgarishlar qarishning ko‘plab mexanizmlaridan biri xolos.

Agar faqatgina shu omilning o‘zi umrni 190 yil bilan cheklayotgan bo‘lsa, demak, bugungi kunda kuzatilayotgan pastroq umr ko‘rish ko‘rsatkichlari boshqa murakkab biologik jarayonlarga bog‘liq. Olimlarning fikricha, ishlab chiqilgan ushbu model kelajakda qarishni sekinlashtiruvchi yangi texnologiyalarni yaratishda eng istiqbolli yo‘nalishlarni belgilab berishga xizmat qiladi.

Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, garchi 190 yosh bugungi kun uchun erishib bo‘lmasdek tuyulsa-da, bu tadqiqot inson organizmining yashirin zaxiralari hali toqligicha o‘rganilmaganini ko‘rsatmoqda. Kelajakda gen muhandisligi va hujayra terapiyasi rivojlanishi bilan insoniyat ushbu biologik chegaralarga yaqinlashishi ehtimoldan xoli emas.