Eron AQSH bilan muloqot boshlash uchun yetti shart qo'ydi
Yaqin Sharqdagi keskinlik yangi bosqichga ko‘tarildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Eron Milliy xavfsizlik kengashi kotibi Mohsen Rizoiy rasmiy Tehron Vashington bilan diplomatik muloqotni boshlash uchun yettita qat’iy shartni ilgari surganini ma’lum qildi. Ushbu ultimatum AQSH Mudofaa vazirligining Yaqin Sharqdagi harbiy amaliyotlar uchun sarflangan mablag‘lar bo‘yicha hisoboti e’lon qilingan vaqtga to‘g‘ri keldi.
Pentagon ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning sentyabr oyi holatiga ko‘ra, Amerikaning to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy xarajatlari 45,1 milliard dollardan oshib ketgan. Tehron tomoni AQSH o‘zini o‘zi tiqib qo‘ygan strategik boshiberk ko‘chadan chiqishni istasa, Eronning qonuniy huquqlarini tan olishi va qo‘yilgan talablarni so‘zsiz bajarishi shartligini ta’kidlamoqda.
Harbiy xarajatlar va iqtisodiy yo‘qotishlar Pentagon tomonidan taqdim etilgan hisobotda keltirilgan raqamlar AQSH Kongressi a’zolarida jiddiy e’tirozlarni keltirib chiqardi. Hujjatga ko‘ra, 43,6 milliard dollar bevosita harbiy harakatlarga, yana 1,5 milliard dollar esa qo‘shimcha yoqilg‘i ta’minotiga sarflangan.
Biroq ekspertlar va nufuzli nashrlarning qayd etishicha, ushbu mablag‘lar hali umumiy zararning bir qismi xolos. Xususan, mintaqada hujumga uchragan AQSH harbiy bazalarini qayta tiklash, infratuzilmani ta’mirlash va boshqa bilvosita operatsion xarajatlar ushbu 45,1 milliard dollarlik hisobga kiritilmagan.
Amerikalik qonunchilar Pentagondan barcha yashirin moliyaviy sarf-xarajatlar bo‘yicha to‘liq va shaffof ma’lumot berishni talab qilmoqda. Ayni paytda Eron tomoni harbiy bosim orqali Tehronni yon berishga majburlab bo‘lmasligini, aksincha, bunday harakatlar faqatgina Vashingtonning iqtisodiy va siyosiy yo‘qotishlarini ko‘paytirishini bildirmoqda.
Mohsen Rizoiyning so‘zlariga ko‘ra, mintaqadagi energetika logistikasi va xavfsizlik masalalari Eronning manfaatlarini hisobga olmasdan turib hal etilmaydi. Diplomatik yechim va kelajakdagi ehtimollar Tehron tomonidan e’lon qilingan yettita shart Vashington uchun jiddiy siyosiy sinov hisoblanadi.
Eron rasmiylari AQSHning mintaqadagi harbiy ishtiroki faqatgina vaziyatni chigallashtirayotganini, strategik inqirozdan chiqishning yagona yo‘li esa ochiq muloqot va Eronning shartlarini qabul qilish ekanini uqtirmoqda. Ikki davlat o‘rtasidagi ushbu qarama-qarshilik nafaqat mintaqaviy barqarorlikka, balki jahon energetika bozoriga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Hozirgi kunda xalqaro hamjamiyat Oq uyning ushbu ultimatumga nisbatan munosabatini diqqat bilan kuzatmoqda. Agar Vashington diplomatiya yo‘lini tanlamasa, harbiy xarajatlarning yanada ortishi va mintaqadagi harbiy bazalarning xavfsizligi masalasi AQSH ichki siyosatida ham keskin bahslarga sabab bo‘lishi kutilmoqda.
Shu tariqa, Yaqin Sharqdagi harbiy va iqtisodiy inqiroz dunyo siyosiy xaritasidagi kuchlar muvozanatini o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan muhim nuqtaga yetdi.
