Botlar trafigi insonlar faolligidan o‘tib ketdi
Internet olamida uzoq vaqtdan beri muhokama qilib kelinayotgan “o‘lik internet” nazariyasi endilikda shunchaki taxmin emas, balki raqamlar bilan tasdiqlangan haqiqatga aylandi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
So‘nggi ma’lumotlargaによると, jahon tarmog‘idagi umumiy trafikning asosiy qismini endi insonlar emas, balki avtomatlashtirilgan dasturlar — botlar tashkil etmoqda. Bu holat raqamli iqtisodiyot va xavfsizlik tizimlari uchun jiddiy chaqiriq bo‘lib kelmoqda.
Bu haqda Ixbt.com xabar beradi. Botlar trafigi insonlar faolligidan o‘tib ketdi Cloudflare kompaniyasi taqdim etgan hisobotgaによると, iyun oyi yakunlariga ko‘ra veb-sahifalarga qilingan barcha murojaatlarning qariyb 58 foizi botlar hissasiga to‘g‘ri kelgan.
Bu ko‘rsatkich internet tarixida ilk bor insonlar faolligidan o‘zib ketdi. Avvalroq Cloudflare rahbari Matthew Prince bunday holat faqat 2027-yilga borib yuz berishini taxmin qilgan edi, biroq sun’iy intellekt (AI) texnologiyalari shiddatli rivojlanishi bu jarayonni bir necha yilga tezlashtirib yubordi.
Sun’iy intellekt agentlarining tez oshishi Sun’iy intellekt agentlarining keskin o‘sishi Human Security kompaniyasi ekspertlari tugun bir yil ichida mustaqil ravishda havolalar bilan o‘tishga, shakllarni to‘ldirishga va foydalanuvchi nomidan harakat qilishga qodir AI-agentlar faolligi 8000 foizga oshganini qayd etishdi. Thales hisobotida esa 2025-yilga kelib botlar trafigi 53 foizni tashkil etishi prognoz qilingan edi, ammo amalda bu ko‘rsatkichlar allaqachon ortda qoldirildi.
Eng achinarlisi, ushbu avtomatlashtirilgan faollikning qariyb 40 foizi zararli xarakterga ega. Yirik platformalarda botlar kuchayapti Ushbu tendensiya yirik moliyaviy va texnologik platformalarda yaqqol ko‘zga tashlanmoqda.
Masalan, Stripe to‘lov tizimining dasturiy interfeysiga (API) bo‘layotgan murojaatlarning 70 foizi dasturiy agentlar tomonidan amalga oshirilmoqda. Alpaca platformasida esa botlar ulushi bor-yo‘g‘i bir chorak ichida 10 foizdan 30 foizgacha ko‘tarilgan.
Bu internetning ishlash tamoyillari tubdan o‘zgarayotganidan dalolat beradi. An’anaviy himoya tizimlari ojiz qolmoqda Hozirgi kunda biz o‘rgangan CAPTCHA kabi himoya usullari zamonaviy AI-agentlarni insonlardan ajratishda tobora ojiz bo‘lib bormoqda.
Shu sababli Cloudflare foydalanuvchining alohida harakatlarini emas, balki butun seansni tahlil qiluvchi Precursor tizimini taqdim etdi. Mutaxassislarning fikricha, mavjud tizimlar oddiy foydalanuvchilarning 7-15 foizini xatolik bilan bot deb tasniflamoqda, ko‘plab aqlli botlar esa filtrdan osongina o‘tib ketmoqda.
Yangi yechimlar izlanmoqda Vaziyatni tartibga solish uchun Google, Microsoft, Mozilla va Cloudflare kabi gigantlar PACT deb nomlangan yangi protokol ustida ish boshlagan. Ushbu texnologiya tashrif buyuruvchining shaxsini oshkor qilmagan holda, uning haqiqatan ham inson ekanligini tasdiqlash imkonini beradi.
Bu reklama modeliga asoslangan va real foydalanuvchilar xatti-harakatini tahlil qiluvchi hozirgi internet ekotizimi uchun hayot-mamot masalasidir. Kelajakda bu jarayon kengayadi Kelajakda bu jarayon yanada kengayishi kutilmoqda.
PitchBook tahliligaによると, hozirda AI-agentlar o‘zgar qabul qilishda, ma’lumotlarni qayta ishlashda va mijozlarga xizmat ko‘rsatishda keng tarqalmoqda. Bu holat internet xavfsizligi, reklama va foydalanuvchi tajribasini qayta tiklash talabini yaratadi.
Raqamli dunyoda haqiqiy foydalanuvchini aniqlash endi tekniqiy va etik jihatdan muhim vaziyatga ega bo‘ldi.
