AQSH olimlari yulduzlararo parvozlar uchun yorug'lik elkanini yaratishdi
AQSHning yetakchi oliy taʼlim muassasalari, jumladan, Pensilvaniya universiteti hamda Kaliforniya texnologiya instituti muhandislari koinotni oʻrganishda inqilobiy qadam tashlashdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Olimlar yulduzlararo masofalarni bosib oʻtishga qodir boʻlgan yorugʻlik elkanining ilk ishchi prototipini yaratishga muvaffaq boʻlishdi. Nature Communications nashrida eʼlon qilingan tadqiqotga koʻra, mazkur qurilma lazer nurlari yordamida harakatlanib, koinot kemalarini misli koʻrilmagan tezlikka olib chiqishi mumkin.
Yangi texnologiya oʻta yupqa nanolaminat materiallardan tayyorlangan boʻlib, u bir vaqtning oʻzida ham yuqori darajadagi qaytarish qobiliyatiga, ham samarali issiqlik chiqarish xususiyatiga ega. Hozirgi kunda insoniyat ixtiyorida boʻlgan anʼanaviy kimyoviy yonilgʻida ishlovchi raketalar bilan eng yaqin yulduz tizimi hisoblangan Alfa Sentavragacha yetib borish uchun kamida 75 ming yil vaqt sarflanadi.
Biroq yangi taklif etilayotgan yondashuv bu muddatni inson umri davomida amalga oshirish mumkin boʻlgan darajaga tushiradi. Rejaga koʻra, Yer yuzida joylashtirilgan ulkan lazerlar majmuasi koinotdagi kichik zondga kuchli nur yoʻnaltiradi.
Natijada ogʻirligi bor-yoʻgʻi bir gramm atrofida boʻlgan apparat yorugʻlik tezligining yigirma foizigacha tezlashib, qoʻshni yulduz tizimiga 20 yil ichida yetib borishi mumkin boʻladi. Texnik yechimlar va chidamlilik masalasi Ushbu loyihani amalga oshirish yoʻlidagi eng katta toʻsiq lazer nurlarining kuchli bosimi va issiqligiga bardosh beradigan material topish edi.
Oddiy materiallar bunday yuqori quvvat ostida soniyalar ichida erib ketadi yoki parchalanib ketadi. Muhandislar bu muammoni hal qilish uchun uch qatlamli maxsus tuzilmani ishlab chiqdilar.
Elkaning asosi infraqizil nurlarni samarali qaytaruvchi molibden disulfidi birikmasidan tashkil topgan boʻlib, u ikki tomondan alyuminiy oksidi qatlamlari bilan himoyalangan. Bunday tuzilish nafaqat nur qaytarishni taʼminlaydi, balki ortiqcha issiqlikni radiator kabi tashqi muhitga chiqarib yuboradi.
Qurilmaning mexanik mustahkamligini oshirish uchun olimlar tabiatdan andoza olgan holda geksagonal, yaʼni olti burchakli gofrirovka usulidan foydalanishdi. Mikroskopik darajadagi pilla shaklidagi naqshlar materialning ogʻirligini oshirmagan holda, uning egilish va yirtilishga chidamliligini bir necha barobar kuchaytirdi.
Laboratoriya sharoitida oʻtkazilgan sinovlar shuni koʻrsatdiki, yaratilgan elkan oddiy qogʻozdan yuz marta yengil boʻlishiga qaramay, lazer nurlanishining yarmidan koʻpini qaytarishga qodir. Kelajakdagi istiqbollar Hozirgi vaqtda ushbu prototip oʻta yuqori tezlikdagi kosmik parvozlar uchun yaroqli boʻlgan yagona texnologik yechim hisoblanadi.
Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, mazkur ishlanma koinotni tadqiq qilishda yangi davrni ochib beradi. Kelgusida mutaxassislar ushbu materialning termal barqarorligini yanada oshirish, uni keng koʻlamda ishlab chiqarish va uzoq muddatli parvozlar davomida mexanik yaxlitligini saqlab qolish ustida ish olib boradilar.
Bu kabi yutuqlar insoniyatning boshqa yulduz tizimlariga zondlar yuborish va koinot sirlarini oʻrganish borasidagi orzularini haqiqatga yaqinlashtirmoqda.
