Indoneziyada dunyodagi eng qadimiy giyohvandlik vositasi aniqlandi
Olimlar insoniyatning ruhiyatga ta’sir qiluvchi moddalarni iste’mol qilish tarixi taxmin qilinganidan ancha uzoq o‘tmishga borib taqalishini aniqladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Indoneziyada o‘tkazilgan so‘nggi tadqiqotlar natijasiga ko‘ra, ayrim qadimiy jamoalar bundan 25 ming yil muqaddam betel yong‘og‘idan o‘ziga xos kayf beruvchi vosita sifatida foydalangan bo‘lishi mumkin. Avstraliyaning Griffit universiteti mutaxassislari tomonidan topilgan qadimiy odam suyaklaridagi noodatiy izlar ushbu moddaning dunyodagi eng qadimiy giyohvandlik vositasi ekanidan dalolat bermoqda.
Tishlardagi sirli izlar va tadqiqot natijalari Science Advances nashrida e’lon qilingan ilmiy maqolada Indoneziyaning Sulavesi orolidan topilgan ikki nafar qadimiy ovchining qoldiqlari haqida ma’lumot berilgan. Ushbu shaxslarning biri taxminan 25 ming yil avval, ikkinchisi esa 7 ming yil oldin yashab o‘tgan.
Har ikki ovchining tishlarida yumaloq shakldagi o‘ziga xos yemirilish belgilari kuzatilgan bo‘lib, olimlar bu holatni betel yong‘og‘ini uzoq vaqt davomida shimish natijasi deb baholamoqda. Betel yong‘og‘i Areka palmasining urug‘i bo‘lib, u iste’mol qilinganda inson kayfiyatini ko‘taradi va sezgirlikni oshiradi.
Tadqiqot rahbari professor Adam Brummning so‘zlariga ko‘ra, ushbu modda dunyoda spirtli ichimliklar, kofein va nikotindan keyin eng ko‘p iste’mol qilinadigan to‘rtinchi psixoaktiv vosita hisoblanadi. Garchi G‘arb mamlakatlarida u qadar mashhur bo‘lmasa-da, Osiyo mintaqasida uning tarixi juda qadimiy ildizlarga ega.
Qadimiy an’analarning zamonaviy ko‘rinishi Ilgari insoniyatning zararli odatlarga moyilligi dehqonchilik davri boshlanishi va spirtli ichimliklar kashf etilishi bilan bog‘liq, deb hisoblanar edi. Biroq yangi topilmalar bu nazariyani butunlay o‘zgartirib yubordi.
Olimlarning ta’kidlashicha, hozirgi zamondagi giyohvandlik xulq-atvorining ayrim turlari qadimiy ovchi jamoalarning kundalik an’analaridan meros bo‘lib qolgan bo‘lishi mumkin. Bugungi kunda betel yong‘og‘i Janubiy va Janubi-sharqiy Osiyo xalqlari orasida keng tarqalgan bo‘lib, yer yuzi aholisining qariyb o‘n foizi undan muntazam foydalanadi.
Tadqiqotchilar o‘tkazgan tajribalar shuni ko‘rsatdiki, yong‘oqni shunchaki shimish ham miya faoliyatiga ta’sir ko‘rsatish uchun yetarli miqdordagi moddalarni ajratib chiqaradi. Bu kashfiyot insoniyatning o‘z ruhiyatini sun’iy ravishda o‘zgartirishga bo‘lgan intilishi o‘n ming yillar avval ham mavjud bo‘lganini isbotlamoqda.
