AQSh kosmik parvozlar sonini besh barobarga oshirmoqchi
Amerika Qo‘shma Shtatlari hukumati 2013-yildan buyon ilk marotaba yangilangan Milliy kosmik parvozlar siyosatini e’lon qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur strategik hujjatga muvofiq, 2030-yilga qadar mamlakatdagi kosmik maydonchalar yiliga kamida mingta apparatni fazoga uchirish va yerga qaytarib qo‘ndirish quvvatiga ega bo‘lishi lozim. Taqqoslash uchun, 2025-yilda Amerika kompaniyalari tomonidan amalga oshirilgan parvozlar soni taxminan 200 tani tashkil etgan edi.
Ushbu reja nafaqat parvozlar sonini oshirishni, balki butun kosmik sanoat infratuzilmasini tubdan isloh qilishni nazarda tutadi. Yangi strategiyaning o‘ziga xos jihati shundaki, unda asosiy e’tibor raketalarning texnik imkoniyatlariga emas, balki yer ustidagi xizmat ko‘rsatish ob’yektlarini rivojlantirishga qaratilgan.
Hujjatga ko‘ra, AQSh Mudofaa vazirligi va NASA boshqaruvidagi federal poligonlar kengaytirilishi hamda zamonaviy talablarga mos ravishda yangilanishi shart. Shuningdek, davlat idoralari xususiy kompaniyalar bilan hamkorlik qilish imkoniyatlarini muntazam ravishda tahlil qilib borishlari belgilab qo‘yildi.
Infratuzilmani kengaytirish va yangi qoidalar Pentagon, NASA va Transport vazirligi shtat hamda mahalliy hokimiyat organlari bilan hamkorlikda yangi uchirish maydonchalari uchun mos keladigan hududlarni aniqlashi lozim. Kelgusi olti oy davomida tijorat va davlat missiyalarini samarali muvofiqlashtirish maqsadida federal ob’yektlarda parvozlarni rejalashtirishning yagona qoidalari ishlab chiqiladi.
Bu choralar havo hududidan foydalanishda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tirbandliklarning oldini olishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, kosmik parvozlarni milliy havo harakati tizimiga to‘liq integratsiya qilish masalasi ham ko‘rib chiqilmoqda.
Muhim kosmik vazifalar uchun alohida havo yo‘laklari ajratilishi rejalashtirilgan. Mutaxassislarning fikricha, bunday tartibga solish kelajakda logistika bilan bog‘liq muammolarni bartaraf etishda muhim qadam bo‘ladi.
Qaytish maydonchalarini ko‘paytirish zarurati Strategiyaning alohida bo‘limi kosmik apparatlarni Yerga xavfsiz qaytarish masalasiga bag‘ishlangan. Hozirgi kunda bunday maydonchalarning yetishmasligi soha vakillari uchun jiddiy to‘siq bo‘lib qolmoqda.
Shu sababli, Ichki ishlar vazirligi boshqa idoralar bilan birgalikda qo‘shimcha qo‘nish maydonchalari sifatida foydalanish mumkin bo‘lgan davlat yerlarini ro‘yxatdan o‘tkazishi kerak. Masalan, Varda Space Industries kompaniyasi Yuta shtatidagi sinov poligonidan foydalanishda qiyinchiliklarga duch kelgani sababli o‘z apparatlarini Avstraliyadagi xususiy maydonchaga qo‘ndirishga majbur bo‘lgan edi.
Yangi siyosat doirasida xususiy operatorlar uchun xavfsizlik talablari va rivojlanish rejalari aniq belgilab beriladi. Kelajakdagi strategik maqsadlar Qabul qilingan hujjatga binoan, yaqin to‘rt oy ichida eksport qoidalari qayta ko‘rib chiqiladi va yarim yil ichida kosmik transport sanoati strategiyasi tayyorlanadi.
Davlat apparatlarini fazoga olib chiqishda mahalliy raketalardan foydalanishga ustuvorlik berilishi qat’iy talab qilib qo‘yildi. Bu esa ichki bozordagi ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi.
NASA tashkilotiga kosmik parvozlarni nafaqat yer atrofidagi orbitada, balki Oysimon logistika va Marsga insonlarni yuborish loyihalari doirasida kengaytirish vazifasi yuklatildi. O‘z navbatida, Mudofaa vazirligi sun’iy yo‘ldoshlarga texnik xizmat ko‘rsatish kabi yangi turdagi kosmik xizmatlarni rivojlantirishi va turg‘un tizimlarni yaratishi shart.
