Rossiyada kichik sun'iy yo'ldoshlar uchun yangi raketa dvigateli yaratildi
Rossiyaning Rostex davlat korporatsiyasi tarkibiga kiruvchi Birlashgan dvigatelsozlik korporatsiyasi 4,5 tonna tortish kuchiga ega bo‘lgan yangi NK-3 suyuqlikli raketa dvigatelining to‘liq o‘lchamli namunasini namoyish etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur qurilma kichik hajmdagi sun’iy yo‘ldoshlarni orbitaga olib chiqish uchun mo‘ljallangan Voronej nomli o‘ta yengil raketa-tashuvchi uchun maxsus ishlab chiqilmoqda. Ushbu loyiha o‘z toifasidagi ilk mahalliy ishlanma bo‘lib, u kosmik parvozlar tannarxini pasaytirish va kichik apparatlarni uchirish jarayonini osonlashtirishga xizmat qiladi.
Yangi dvigatelni yaratish jarayonida muhandislar ham vaqt sinovidan o‘tgan texnologiyalardan, ham butunlay yangi muhandislik yechimlaridan foydalanmoqdalar. Xususan, qurilma kamerasining ilk namunasi Soyuz raketalarida qo‘llaniladigan RD-107A dvigatellari asosida tayyorlangan.
Shu bilan birga, yonilg‘i va oksidlovchi nasoslari, turbina, gaz generatori hamda boshqaruv avtomatika tizimlari mutlaqo noldan loyihalashtirilgan. Bu esa qurilmaning zamonaviy talablarga javob berishini ta’minlaydi.
Texnik xususiyatlar va qo‘llanilishi Hozirgi vaqtda NK-3 dvigatelining xomaki loyihasi to‘liq yakunlanib, mutaxassislar ishchi chizmalar va hujjatlarni tayyorlash bosqichiga o‘tishgan. Navbatdagi muhim qadam esa tajriba nusxalarini ishlab chiqarish va ularni o‘t oldirish sinovlaridan o‘tkazishdan iborat bo‘ladi.
Rejaga ko‘ra, Voronej raketasining umumiy tizimi 13 ta shunday dvigatel bilan jihozlanadi. Raketaning birinchi bosqichida 12 ta dvigateldan iborat majmua o‘rnatilishi ko‘zda tutilgan.
Ikkinchi bosqichda esa havosiz bo‘shliqda, ya’ni vakuumda ishlashga moslashtirilgan bitta maxsus dvigatel qo‘llaniladi. Ushbu ikkinchi bosqich dvigateli ochiq kosmosda qayta ishga tushish imkoniyatiga ega bo‘lib, bu sun’iy yo‘ldoshlarni belgilangan aniq orbitalarga joylashtirish imkonini beradi.
Ishlab chiqarish texnologiyalari va istiqbollar Dvigatelning murakkab qismlarini tayyorlashda qatlamli o‘stirish usuli, ya’ni 3D-bosma texnologiyalaridan keng foydalanish rejalashtirilgan. Mutaxassislarning fikricha, bunday yondashuv ishlab chiqarish bosqichlarini qisqartirish, sinov jarayonlarini tezlashtirish va mahsulotning yakuniy narxini sezilarli darajada arzonlashtirishga yordam beradi.
Bu esa o‘z navbatida raketaning tijoriy jozibadorligini oshiradi. Loyiha buyurtmachisi hisoblangan tashkilotlar kichik kosmik apparatlar bozorini egallashni maqsad qilgan.
O‘ta yengil raketalar yirik raketa-tashuvchilarda qo‘shimcha yuk sifatida navbat kutmasdan, alohida mustaqil parvozlarni amalga oshirish imkonini beradi. Hozirda Rossiyada bunday turdagi raketalar seriyali ishlab chiqarilmayotgani sababli, NK-3 dvigateli asosidagi yangi loyiha xalqaro kosmik xizmatlar bozorida kuchli raqobatga kirishishi kutilmoqda.
