Gormuz bo‘g‘ozi ochildi neft yetkazish yo‘lida bosim pasaydi
AQSH va Eron o‘rtasida erishilgan kelishuv natijasida jahon savdo yo‘llarining eng muhim nuqtalaridan biri — Gormuz bo‘g‘ozi tankerlar harakati uchun qayta ochildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Dunyo bo‘ylab neft yetkazib berishning qariyb 20 foizi aynan shu suv yo‘li orqali amalga oshirilishini inobatga olsak, ushbu yangilik global energetika bozoridagi bosimni sezilarli darajada pasaytirishi kutilmoqda. Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi.
Siyosiy vaziyatning yumshashi ortidan Brent markali xom neft narxi bir barrel uchun 80 dollardan pastga tushdi. Taqqoslash uchun, nizo avjiga chiqqan paytda ushbu ko‘rsatkich 120 dollargacha ko‘tarilgan edi.
Narxlarning pasayishi jahon bozorida ijobiy signal sifatida qabul qilinsa-da, avtomobil egalari uchun yoqilg‘i quyish shoxobchalaridagi narxlarning pasayishi bir oz vaqt talab qilishi mumkin. Ekspertlarning ta’kidlashicha, ulgurji narxlar neft kotirovkalariga tezda moslashsa-da, chakana savdoda vaziyat boshqacha.
Petrol Retailers Association ijrochi direktori Gordon Balmerning so‘zlariga ko‘ra, chakana savdogarlar yoqilg‘ini turli muddatli shartnomalar asosida sotib olishadi. Ayrimlari har kuni xarid qilsa, boshqalari haftalik yoki ikki haftalik kechikish bilan ishlaydi.
Bu esa qimmat narxda sotib olingan zaxiralar tugamaguncha, arzonlashgan narxlar iste’molchiga yetib bormasligini anglatadi. Warwick Business School professori Nigel Driffieldning fikricha, narxlarning pasayish sur’ati ko‘p jihatdan inqiroz davrida imzolangan fyuchers shartnomalariga bog‘liq.
Agar yoqilg‘i kompaniyalari narxlar baland bo‘lgan vaqtda uzoq muddatli yetkazib berish shartnomalarini imzolab qo‘ygan bo‘lsa, iste’molchilar uchun narxlar pasayishi ancha kechikishi mumkin. AA (Automobile Association) ma’lumotlariga ko‘ra, tinchlik kelishuvi imzolanishidan oldin ham benzin va dizel narxlarida biroz pasayish kuzatilgan.
Hozirda benzinning har bir litri o‘rtacha 4,6 pensga, dizel esa qariyb 9 pensga arzonlashgan. Bu esa o‘rtacha sig‘imli bakni to‘ldirishda sezilarli tejash imkonini bermoqda.
Biroq, narxlar inqirozdan oldingi darajaga tezda qaytishi dargumon. Mutaxassislar haydovchilar yoqilg‘i quyish shoxobchalarida sezilarli pasayishni taxminan uch haftadan keyin ko‘rishni boshlashlari mumkinligini aytishmoqda.
Shunga qaramay, logistika muammolari saqlanib qolmoqda. Ko‘plab tankerlar hozirda Fors ko‘rfazidan uzoqdagi boshqa yo‘nalishlarda harakatlanmoqda va ularning qaytishi uchun vaqt kerak bo‘ladi.
O‘zbekiston kabi importga bog‘liq bo‘lgan yoki jahon neft kotirovkalari asosida narx belgilaydigan bozorlar uchun ham Gormuz bo‘g‘ozidagi barqarorlik muhim ahamiyatga ega. Global narxlarning pasayishi ichki bozordagi yoqilg‘i narxining barqarorlashishiga va inflyatsion bosimning kamayishiga xizmat qiladi.
