Tezlik me’yoriga amal qilish kuniga millionlab dollar tejaydi
Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi Minnesota universiteti tadqiqotchilari avtomobil yo‘llarida belgilangan tezlik me’yorlariga amal qilish nafaqat xavfsizlik chorasi, balki iqtisodiy jihatdan ham ulkan foyda keltirishini ilmiy asoslab berishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
O‘tkazilgan keng ko‘lamli tahlillarga ko‘ra, agar barcha haydovchilar yo‘llardagi tezlik cheklovlariga qat’iy rioya qilsalar, bir kunda 22 million dollargacha yoqilg‘i mablag‘larini tejash imkoniyati mavjud bo‘ladi. Ushbu ma’lumotlar nufuzli nashrlar tomonidan e’lon qilinib, butun dunyo jamoatchiligi e’tiborini tortmoqda.
Olimlar tadqiqot davomida AQSH yo‘llarida amalga oshirilgan 120 milliondan ortiq safarlar ma’lumotlarini sinchiklab o‘rganib chiqishdi. Tahlillar davomida avtomobillarning harakatlanish dinamikasi, yo‘llardagi tezlik cheklovlari va relyef balandliklari kabi muhim omillar hisobga olindi.
Yakuniy hisob-kitoblar shuni ko‘rsatdiki, tezlikni me’yorlashtirish natijasida har kuni nafaqat 25 million litr yoqilg‘i tejaladi, balki atmosferaga chiqariladigan karbonat angidrid miqdori ham 57 ming metrik tonnaga kamayadi. Bu esa ekologik barqarorlikni ta’minlash yo‘lidagi muhim qadamdir.
Tadqiqot mualliflari tezlikning yoqilg‘i sarfiga ta’siri fizika qonuniyatlariga ko‘ra avvaldan ma’lum bo‘lsa-da, real hayotiy vaziyatlardagi miqyos birinchi marta bunday aniqlikda baholanganini ta’kidlamoqda. Eng e’tiborli jihati shundaki, tezlikni pasaytirish haydovchilarning kundalik safar vaqtini o‘rtacha bir daqiqadan kamroqqa uzaytiradi, xolos.
Ya’ni, vaqtdan yutish maqsadida yuqori tezlikda harakatlanish amalda sezilarli foyda bermaydi, biroq xarajatlarni keskin oshirib, xavfni kuchaytiradi. Hozirgi vaqtda ichki yonuv dvigatelli avtomobillar umumiy energiya iste’molining salmoqli qismini tashkil qiladi.
Zamonaviy avtomobillar texnologik jihatdan tejamkorroq bo‘lsa-da, ularning dvigatellari quvvati ortib borayotgani haydovchilarga yuqori tezlikka oson chiqish imkonini bermoqda. Bu esa o‘z navbatida yoqilg‘ining asossiz sarflanishiga va atrof-muhitga zararli gazlar ko‘proq chiqishiga sabab bo‘lmoqda.
Olimlar tezlikni pasaytirishni mavjud avtoparkni yangilamasdan turib iqtisodiy samaradorlikka erishishning eng arzon va tezkor usuli deb hisoblamoqda. O‘zbekiston sharoitida ham ushbu tadqiqot natijalari favqulodda dolzarb ahamiyatga ega.
Mamlakatimizda yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash maqsadida ko‘plab aholi punktlarida tezlik cheklovlari pasaytirildi. Bu chora nafaqat yo‘llardagi ko‘ngilsiz hodisalarning oldini olishga, balki haydovchilarning shaxsiy budjetini asrashga hamda shaharlardagi havo tozaligini yaxshilashga xizmat qiladi.
Haydash odatlarini biroz o‘zgartirish orqali ham shaxsiy, ham davlat miqyosida katta iqtisodiy natijalarga erishish mumkinligi bugun o‘z isbotini topmoqda. Tadqiqotning keyingi bosqichida mutaxassislar keskin tezlanish va agressiv haydash omillarini maxsus datchiklar yordamida o‘rganishni rejalashtirgan.
