Daniya va Grenlandiya: Mustaqillik yo‘lida murakkab muvozanat
Daniya hozirda Grenlandiya bilan bog‘liq murakkab siyosiy va diplomatik vaziyatga duch kelmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
AQShning ushbu hududga bo‘lgan qiziqishi tobora ortib borayotgan bir paytda, Daniya Grenlandiyani xalqaro maydonda himoya qilishga majbur bo‘lmoqda. Ma’lumki, Grenlandiya 1979-yildan buyon keng avtonomiyaga ega va mustaqillik sari intilmoqda.
Grenlandiya Arktika mintaqasida muhim strategik joylashuvga ega bo‘lib, Yevropa va Shimoliy Amerika o‘rtasidagi asosiy hudud hisoblanadi. Bu yerda AQShning mudofaa tizimi joylashgan, shuningdek, hudud yer osti boyliklariga boyligi sababli iqtisodiy jihatdan ham katta ahamiyatga ega.
Shuning uchun Grenlandiya masalasi Daniya uchun nafaqat hududiy, balki siyosiy ahamiyatga ham ega bo‘lib qolmoqda. Grenlandiya aholisi va siyosiy yetakchilari esa mustaqillikni o‘z kelajagi sifatida ko‘rmoqda.
2009-yilda qabul qilingan kelishuv Grenlandiyaga mustaqil davlat bo‘lish huquqini rasman tan olgan edi. So‘nggi yillardagi voqealar va tashqi bosimlar bu jarayonni yanada tezlashtirayotgani qayd etilmoqda.
Natijada Daniya Grenlandiya bilan bo‘lgan munosabatlarga katta siyosiy va moliyaviy resurslarni safarbar qilmoqda. Daniya Grenlandiyani qo‘llab-quvvatlash uchun har yili katta miqdorda mablag‘ ajratadi.
Shuningdek, mudofaa va xavfsizlik xarajatlarini ham zimmasiga olgan. Daniya rasmiylari bu munosabatlarni tarixiy, madaniy va axloqiy mas’uliyat sifatida baholamoqda.
Ammo hozirgi sharoitda Daniya murakkab muvozanatni saqlashi zarur: bir tomondan xalqaro huquq va ittifoqchilar oldidagi majburiyatlarni bajarish, ikkinchi tomondan esa Grenlandiya xalqining mustaqillik borasidagi tanloviga hurmat saqlash masalasi hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda.
