Tramp Grenlandiyani nazorat qilish istagini e’lon qildi

AQSh Prezidenti Donald Tramp Grenlandiyani nazoratga olish istagini yana bir bor ochiq e’lon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Ushbu qaror Arktika mintaqasida yangi diplomatik keskinliklarni yuzaga keltirdi. Trampning ta’kidlashicha, Vashington orolni qanday bo‘lmasin o‘z nazoratiga olishi kerak, aks holda bu hudud Rossiya yoki Xitoy qo‘liga o‘tib ketishi xavfi mavjud.

Daniya hukumati Trampning bu rejasiga qat’iy qarshilik bildirdi. Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen bu harakat xalqaro huquqqa zid ekanini va NATO ichida jiddiy nizolarni keltirib chiqarishi mumkinligini ta’kidladi.

Grenlandiya va Daniya NATOning teng huquqli a’zolari bo‘lib, bunday harakat alyans birligiga zarar yetkazishi mumkin. Grenlandiya AQShni nafaqat muzliklari, balki yer osti boyliklari bilan ham o‘ziga jalb qilmoqda.

Orol mis, oltin, temir rudasi va rux kabi metallarga boy bo‘lib, yuqori texnologiyalar uchun zarur bo‘lgan grafit, nikel va nodir yer elementlari zaxirasiga ega. Ushbu resurslar elektromobil ishlab chiqarish, mudofaa tizimlari va boshqa sohalar uchun muhim ahamiyatga ega.

Yevropa Ittifoqi bu boyliklarni «muhim xomashyo» deb tan olgan va ular G‘arbning Xitoyga bo‘lgan qaramligini kamaytirishi mumkin. Shu bilan birga, Grenlandiyada tog‘-kon sanoati hali rivojlanish bosqichida.

Mahalliy hukumatning uran qazib olishni taqiqlagani ko‘plab loyihalarni to‘xtatib qo‘ygan. Ammo yaqinda Yevropa Ittifoqi ko‘magi bilan Amitsoq grafit loyihasiga ruxsat berildi.

Ushbu loyiha amalga oshsa, Yevropa akkumulyator sanoatida mustaqillikka erishishi mumkin. Grenlandiyaning geografik joylashuvi uni Shimoliy Amerika va Yevropa o‘rtasidagi strategik nuqtaga aylantiradi.

Resurslar ustidan nazorat o‘rnatish nafaqat iqtisodiy, balki milliy xavfsizlik masalasiga ham aylangan. Trampning Grenlandiyani nazorat qilish rejasi ortida ushbu strategik ta’minot zanjirlarini qo‘lga kiritish istagi yotibdi.

Sizningcha, AQSh Grenlandiyani kuch bilan egallashga harakat qilsa, bu xalqaro mojarolarni yanada keskinlashtirishi mumkinmi?