Venesuela: Eng yirik neft zaxiralari va inqiroz
Venesuela dunyodagi eng yirik tasdiqlangan neft zaxiralariga ega bo‘lishiga qaramay, bugungi kunda mamlakat iqtisodiy va siyosiy inqiroz bilan yuzlashmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
AQSH Prezidenti Donald Tramp ma’muriyati Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni hokimiyatdan chetlatgach, Karakasdagi 303 milliard barrellik neft zaxiralari ustidan nazorat o‘rnatish rejasini ilgari surdi. Vashington bu resurslardan foydalanib, jahon bozorida neft narxini pasaytirish va raqobatchilariga bosim o‘tkazishni maqsad qilmoqda.
Shunga qaramay, Venesuelaning neft sanoati og‘ir ahvolda. 1950-yillarda dunyo neftining 15 foizini yetkazib bergan mamlakat bugungi kunda kuniga atigi 1 million barrel neft qazib olmoqda.
Ugo Chaves davridagi milliylashtirish siyosati va xorijiy investitsiyalarning yo‘qligi sanoatni tanazzulga olib keldi. Xalqaro sanksiyalar esa vaziyatni yanada qiyinlashtirdi.
Venesuela neftining asosiy muammolaridan biri uning sifati va qazib olishning murakkabligidir. Orinoko daryosi havzasidagi neft juda og‘ir va yopishqoq bo‘lib, uni qayta ishlash va tashish katta xarajat talab qiladi.
Bundan tashqari, tabiiy bakteriyalar neft tarkibini yomonlashtirgan, bu esa ishlab chiqarish tannarxini oshiradi. Bunday sharoitda qazib olish rentabelligi past bo‘ladi.
Tramp ma’muriyatining neft narxini pasaytirish rejasi Venesuelaning og‘ir iqtisodiy va texnik ahvoli sababli tez orada amalga oshishi qiyin. Mamlakatda zamonaviy texnologiyalar va servis xizmatlari yetishmaydi, investitsiyalar esa yiliga kamida 10 milliard dollar talab qiladi.
Bundan tashqari, Kanada og‘ir neft bozorida Venesuelaning o‘rnini egallab ulgurgan. Xitoy va Rossiya uchun ham Venesuela neft sanoatidagi o‘zgarishlar muhim ahamiyatga ega.
Xitoy Venesueladan katta qarz talab qilib keladi, Rossiya esa neft narxlarining pasayishi oqibatida daromadlarining qisqarish xavfi bilan yuzlashmoqda. Shunga qaramay, yuqori tannarx sabab neft narxlarini uzoq muddat past darajada ushlab turish qiyinchilik tug‘diradi.
Savol tug‘iladi: AQSH kompaniyalari siyosiy va iqtisodiy xavflar yuqori bo‘lgan Venesuela neft sohasiga sarmoya kiritishga tayyormi? Bu savolga javob hali ham noaniq.
