Xitoyda tug‘ilish darajasi tarixiy minimumga yetdi
2025 yil Xitoy uchun demografik jihatdan jiddiy signal bo‘ldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mamlakatda tug‘ilish darajasi tarixiy minimumga tushdi. Xitoy Xalq Respublikasi Davlat statistika boshqarmasi ma’lumotlariga ko‘ra, aholi soni ketma-ket to‘rtinchi yil kamayib, 1 milliard 404 million kishini tashkil etdi.
Bu shuni anglatadiki, aholi sonining tabiiy o‘sishi to‘xtagan, demografiya esa iqtisodiyot kabi aniq hisob-kitobga asoslanadi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2025 yilda Xitoyda 7,92 million chaqaloq tug‘ilgan bo‘lsa, 11,31 million kishi vafot etgan.
Natijada, aholi soni bir yilda 3,39 million kishiga kamaygan. Har ming aholiga tug‘ilish darajasi 5,63 nafarni, o‘lim esa 8,04 nafarni tashkil qilgan.
CNN xabariga ko‘ra, bu Xitoy tarixidagi eng past tug‘ilish ko‘rsatkichi sifatida qayd etildi. 2024 yilda qisqa muddatli o‘sish kuzatilgan bo‘lsa-da, yangi ma’lumotlar bu faqat vaqtinchalik holat bo‘lganini ko‘rsatmoqda.
Mutaxassislar fikricha, ushbu pasayish uzoq yillardan beri davom etayotgan jarayonning natijasidir. 2016 yildan buyon tug‘ilish darajasi izchil ravishda pasayib bormoqda.
Hukumat tomonidan soliq imtiyozlari, bolali oilalarni qo‘llab-quvvatlash dasturlari kabi choralar ko‘rilgan bo‘lsa-da, bu muammoni tezda hal qilish oson emas. Demografik inqirozning sabablari turmush tarzi, ish va hayot muvozanati, turar joy narxi, ta’lim va bola boqish xarajatlari kabi omillar bilan bog‘liq.
O‘n yillab amal qilgan “bir oila — bir bola” siyosati ham demografik muammolarni kuchaytirgan. Ekspertlar aholining qarishi, mehnat resurslarining qisqarishi va iqtisodiy rivojlanishga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligidan xavotirda.
Demografiya nafaqat tug‘ilish ko‘rsatkichlari, balki kelajakdagi ishchi kuchi, ichki bozor hajmi va ijtimoiy barqarorlikka ham ta’sir qiladi. Xitoy uchun demografik siyosat endi ikkinchi darajali masala emas, balki asosiy kun tartibiga aylanishi zarur.
Agar hukumat tomonidan ko‘riladigan choralar aholining turmushini yengillashtirsa va oila qurishni tabiiy tanlovga aylantira olsa, vaziyatni yumshatish imkoniyati paydo bo‘ladi. Ammo hozircha mavjud raqamlar kelajak uchun jiddiy ogohlantirish sifatida qabul qilinmoqda.
