Dunyo suv resurslari bankrotlik yoqasida turibdi
Dunyo miqyosida suv resurslari kamayib borayotgani jiddiy muammoga aylanmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
BMT huzuridagi Suv, atrof-muhit va sog‘liqni saqlash universiteti instituti (UNU-INWEH) tomonidan e’lon qilingan yangi hisobotda bu holat keng yoritilgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi 50 yil ichida 410 million gektar botqoqlik yo‘q bo‘lgan.
Yirik ko‘llarning hajmi kamaymoqda, ayrim daryolar esa yilning ma’lum fasllarida dengizga yetmasdan qurib qolmoqda. Eng xavotirli jihat shundaki, yerosti suv zaxiralarining 70 foizga yaqini barqaror kamayish holatida.
Iqlim o‘zgarishi bu muammoni yanada kuchaytirgan. 1970 yildan buyon muzliklarning 30 foizdan ortig‘i erib ketgan.
Natijada, yuz millionlab odamlar uchun asosiy suv manbalari qisqarib bormoqda. Suvdan haddan tashqari foydalanish, ifloslanish va ekologik muvozanatning buzilishi ko‘plab suv tizimlarini qayta tiklab bo‘lmaydigan darajaga olib kelgan.
Mutaxassislarning prognozlariga ko‘ra, 2030 yilga borib qator xavfli vaziyatlar yuzaga kelishi mumkin: taxminan 2 milliard kishi xavfsiz ichimlik suvisiz qoladi, 700 million kishi suv tanqisligi sababli yashash joyini tark etishga majbur bo‘ladi. Global miqyosda chuchuk suvga talab mavjud imkoniyatdan 40 foizga oshadi.
O‘zbekistonda ham suv tanqisligi jiddiy muammoga aylanishi mumkin. Hisobotda 2030 yilga borib mamlakatda suv tanqisligi 7 milliard kub metrga yetishi va O‘zbekiston suv taqchil bo‘lgan 33 davlat qatoriga kirishi aytilgan.
Mualliflar vaziyatni “suv inqirozi” emas, balki “suv bankrotligi” deb atashni taklif qilmoqda. Bu tushuncha muammoning vaqtinchalik emasligini, ayrim hududlarda suv tizimlari o‘zini tiklay olmaydigan darajaga yetganini anglatadi.
