Mark Karni: Dunyo yangi tizim o‘zgarishiga yuz tutmoqda

Kanadaning yangi Bosh vaziri Mark Karni Davosdagi Jahon iqtisodiy forumida xalqaro hamjamiyatni o‘ylantiradigan muhim nutq so‘zladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

U o‘z chiqishida global munosabatlardagi nohaqliklarni ochib berdi va dunyoning yangi tizimli o‘zgarishlar pallasiga kirganini ta’kidladi. Karni xalqaro maydonda «eski yolg‘onlar» davri tugayotganini aytib, bu jarayonning geosiyosiy va iqtisodiy oqibatlariga alohida to‘xtaldi.

Bosh vazir mashhur faylasuf Vatslav Havelning «Ojizlarning kuchi» asariga murojaat qilib, zamonaviy geosiyosatni tahlil qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, avvallari davlatlar va kompaniyalar ko‘pincha o‘zlarini soxta shiorlar bilan oqlagan bo‘lsa, bugungi kunda bu usul eskirgan.

Karni davlatlar va tashkilotlarni ikkiyoqlama standartlardan voz kechishga va haqiqatga asoslangan siyosat yuritishga chaqirdi. U xalqaro qoidalar tizimi ko‘pincha kuchli davlatlar manfaatlariga xizmat qilganini tanqid qildi.

Mark Karni global iqtisodiy va energetik inqirozlarning integratsiya jarayonlariga salbiy ta’sir ko‘rsatganini aytdi. Uning fikricha, yirik davlatlar integratsiyani ko‘pincha o‘z manfaatlari uchun bosim vositasi sifatida qo‘llamoqda.

Bojlar, ta’minot zanjirlari va iqtisodiy cheklovlar hamkorlik o‘rniga majburlash vositasiga aylangan. Shuningdek, xalqaro tashkilotlarning zaiflashishi har bir davlatni o‘z manfaatlarini himoya qilish uchun mustaqil ravishda «qal’a» qurishga undamoqda.

Kanada Bosh vaziri o‘z mamlakatining yangi strategik yo‘nalishini ham taqdim etdi. U Kanadaning mudofaa xarajatlarini oshirayotgani, Yevropaning mudofaa tizimlariga qo‘shilayotgani va Arktika suverenitetini himoya qilish masalasida qat’iyat ko‘rsatayotganini ma’lum qildi.

Energetika sohasida esa Kanada o‘zining boy resurslari va moliyaviy salohiyatidan samarali foydalanishni maqsad qilgan. Nutq davomida Karni o‘rta kuchdagi davlatlarni, jumladan O‘zbekistonni, birlashishga chaqirdi.

Uning fikricha, agar bu davlatlar birgalikda harakat qilmasa, yirik davlatlar bilan muzokaralarda doimo zaif pozitsiyada qoladi. U eski tartibni kutib o‘tirmasdan, haqiqiy va teng hamkorlikni yo‘lga qo‘yish zarurligini ta’kidladi.

Karni nutqi Davosda «yangi dunyo tartibi» haqida eng dadil bayonotlardan biri sifatida qabul qilindi. Sizningcha, o‘rta kuchdagi davlatlar yirik davlatlarning bosimiga qarshi birlashib, o‘z ovozini kuchaytira oladimi?