Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali neft eksporti: Saudiya yetakchi
Yangi infografika Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali kimlar xom neft chiqarayotgani va kimlar bu hajmlarni qabul qilayotganini aniq ko‘rsatdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Bu ma’lumotlar AQSH Energetika axboroti boshqarmasi tomonidan taqdim etilgan bo‘lib, 2025 yilning birinchi choragiga tegishli. Fors ko‘rfazi davlatlari Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan neft oqimlarining asosiy yetkazib beruvchilari hisoblanadi.
Saudiya Arabistoni eng katta ulushga ega — 37,2 foiz. Keyingi o‘rinlarda Iroq (22,8 foiz), Birlashgan Arab Amirliklari (12,9 foiz), Eron (10,6 foiz) va Kuvayt (10,1 foiz) joylashgan.
Ushbu beshta davlat Ho‘rmuz orqali o‘tayotgan xom neft hajmlarining 93,6 foizini nazorat qiladi. Bu raqamlar jahon neft bozori Fors ko‘rfazidagi qazib olishga qanchalik bog‘liq ekanini ko‘rsatadi.
Yaqin Sharqdagi keskinlik va Eronning bo‘g‘oz orqali o‘tayotgan kemalarga hujum qilishga tayyorlik bayonotlari xavfni oshiradi. Ho‘rmuz bo‘g‘ozi to‘silsa, bozorda panika, narxlarda o‘zgarish va logistika muammolari yuzaga kelishi mumkin.
Bu yo‘lak dunyo neft oqimlarining 20 foizdan ortig‘ini tashkil etadi va neft global tizimining muhim qismidir. Talab tomoni asosan Osiyo mamlakatlaridan iborat.
Ho‘rmuz orqali o‘tayotgan neftning 89,2 foizi Osiyoga yetkazib beriladi. Agar bo‘g‘ozda uzilish yuz bersa, eng katta zarba Osiyo iqtisodiyotlariga tegadi.
2025 yilning birinchi choragida Xitoy (37,7 foiz), Hindiston (14,7 foiz), Janubiy Koreya (12 foiz) va Yaponiya (10,9 foiz) eng yirik qabul qiluvchilar sifatida qayd etilgan. Xitoy va Hindiston birgalikda neftning yarmidan ortig‘ini qabul qiladi, shuning uchun bo‘g‘ozda uzilish bo‘lsa, ularning iqtisodiyotlariga katta bosim tushadi.
Xulosa qilib aytganda, Ho‘rmuz bo‘g‘ozi neft uchun global ahamiyatga ega. U ochiq bo‘lsa, bozor tinch, lekin to‘silsa, narxlar, logistika, inflyatsiya va ishlab chiqarish zanjirlari bir zumda titrab ketishi mumkin.
Raqamlar bu xavfning eng og‘ir qismini Osiyo ko‘tarishi ehtimolini ko‘rsatadi.
