Eron toglaridagi maxsus operatsiyaning parda ortidagi siyosiy sirlari
Yaqin Sharqdagi keskinlik va Eron tog‘larida yuz bergan voqealar nafaqat harbiy soha mutaxassislari, balki butun dunyo jamoatchiligining e’tibor markazida qolmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Amerikalik uchuvchini qutqarish bo‘yicha o‘tkazilgan maxsus operatsiya o‘zining dramatik va shiddatli jarayonlari bilan Gollivud filmlaridagi lavhalarni ham eslatib yuboradi. Ushbu tahliliy maqolada mazkur harbiy amaliyotning asl siyosiy mohiyati va uning ortida yashiringan haqiqatlarni ko‘rib chiqamiz.
AQSH hukumati o‘zining F-15 qiruvchi samolyoti uchuvchisini Eron hududidan sog‘-salomat olib chiqish uchun misli ko‘rilmagan darajada katta kuch va mablag‘ sarfladi. Tashqi tomondan bu shunchaki harbiy xizmatchini qutqarishdek tuyulsa-da, aslida bu Tramp ma’muriyati uchun o‘ta nozik va hayotiy ahamiyatga ega masala edi.
Gap shundaki, amerikalik ofitserning dushman qo‘liga asir tushishi urushning butun strategik yo‘nalishini va mintaqadagi siyosiy vaziyatni keskin o‘zgartirib yuborishi mumkin edi. Har qanday qurolli to‘qnashuv zamirida turli manfaatlar yotadi, biroq ularning jamiyatga ta’siri turlichadir.
Masalan, Ukraina va Rossiya o‘rtasidagi mojaroda asirlar almashinuvi doimiy jarayon tusini olgan va bir nafar uchuvchining asir tushishi umumiy siyosiy manzarani tubdan o‘zgartirmaydi. Biroq AQSH va Eron o‘rtasidagi qarama-qarshilikda vaziyat butunlay boshqacha.
Amerikalik uchuvchining Eron tomonidan asir olinishi va ommaviy axborot vositalari orqali namoyish etilishi Vashington uchun haqiqiy geosiyosiy mag‘lubiyat va obro‘sizlanish bo‘lardi. Amerika davlati va uning jamiyati o‘rtasidagi munosabatlar o‘ziga xos xususiyatga ega.
Agar ayrim mamlakatlarda rahbariyatdan harbiy yo‘qotishlar uchun hisob so‘rash qiyin bo‘lsa, AQSHda vaziyat tubdan farq qiladi. Demokratik qadriyatlarni ustun qo‘yadigan amerikaliklar o‘z ofitserining Tehron qo‘lida mahbus sifatida ko‘rsatilishini kechirmasdi.
Bu holat amaldagi prezidentning siyosiy martabasiga jiddiy putur yetkazishi va uning kelajagiga nuqta qo‘yishi mumkin edi. Prezident Tramp Eronga qarshi kurashni yadroviy xavfning oldini olish va o‘ziga xos mafkuraviy shiorlar ostida boshlagan edi.
Ushbu katta va’dalar fonida asir tushgan uchuvchi hukumatning barcha targ‘ibot ishlarini chippakka chiqargan bo‘lardi. Shu bois, birgina insonni qutqarish uchun millionlab dollarlik resurslar safarbar etildi.
Albatta, AQSHda inson qadri va o‘z askarini tashlab qo‘ymaslik tamoyili juda kuchli, biroq ushbu operatsiyada davlat rahbari nafaqat o‘z harbiysini, balki birinchi navbatda o‘zining siyosiy kelajagini ham qutqarib qoldi. Eron tog‘laridagi bu voqea tarixda shunchaki qutqaruv amaliyoti sifatida emas, balki siyosiy va harbiy manfaatlarning o‘zaro to‘qnashuvi sifatida ham qoladi.
