Vashington Eron iqtisodiyotini tiz cho‘ktirish uchun qamalni kuchaytirmoqda
Yaqin Sharqdagi siyosiy vaziyat o‘ta og‘ir tus oldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Islomobodda o‘tkazilgan uzoq muddatli va murakkab muzokaralar hech qanday natija bermadi. Shundan so‘ng, Vashington Tehron hukumatiga nisbatan bosimni kuchaytirishga va keskin choralarni ishga solishga qaror qildi.
Jahon siyosatini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan ushbu iqtisodiy va harbiy qamal mintaqadagi barqarorlikka jiddiy xavf solmoqda. AQSH prezidenti Donald Tramp Eron bilan kelishuvga erishish imkoniyati boy berilganidan so‘ng, dengiz blokadasini amalga oshirish ehtimolini ochiqchasiga bildirdi.
Oq uy rahbari ijtimoiy tarmoqlardagi chiqishlarida bu boradagi niyatini yashirmadi va Tehronga qat’iy ogohlantirish yo‘lladi. Tahlilchilarning fikricha, Vashington Eron iqtisodiyotini tiz cho‘ktirish uchun neft yo‘llarini butunlay yopib qo‘yishni rejalashtirmoqda.
Bu usul avvalroq boshqa davlatlarga nisbatan ham qo‘llanilgan edi. Ayni damda Fors ko‘rfazi va unga yaqin hududlarda AQSHning ulkan harbiy salohiyati to‘plangan.
Vaziyat shu qadar jiddiyki, mintaqada bir vaqtning o‘zida uchta yirik avianoses zarba guruhi shay holatga keltirilgan. Qizil dengizda USS Gerald R.
Ford, Arab dengizida USS Abraham Lincoln joylashgan bo‘lsa, USS George H. W.
Bush ham tez orada manzilga yetib boradi. Bunday harbiy kuch to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuvga kirmasdan turib ham Eronning dengiz orqali amalga oshiriladigan barcha savdo aloqalarini to‘xtatib qo‘yish imkonini beradi.
Eron hozirda kuniga qariyb ikki million sakkiz yuz ming barrel neft eksport qilib, jahon bozoridagi yuqori narxlar tufayli katta daromad ko‘rmoqda. Dengiz qamali Tehronni har oy o‘nlab milliard dollardan mahrum qilishi mumkin.
Bu esa davlatning asosiy moliyaviy manbalarini kesib tashlash bilan barobardir. AQSH Markaziy qo‘mondonligi allaqachon amaliy harakatlarga kirishgan.
Xususan, Ho‘rmuz bo‘g‘ozida Eron tomonidan o‘rnatilgan minalarni zararsizlantirish ishlari boshlab yuborilgan. Islomobodda bo‘lib o‘tgan yigirma bir soatlik marafon muzokaralar o‘ta keskin ruhda kechgan.
Tomonlar yadroviy dastur va Ho‘rmuz bo‘g‘ozining maqomi bo‘yicha murosaga kela olishmadi. Hatto muzokaralar davomida diplomatlar o‘rtasida jiddiy kelishmovchiliklar yuzaga kelgani haqida xabarlar tarqaldi.
AQSH tomoni o‘z shartlaridan qaytmasligini bildirgan bo‘lsa, Eron ham yon berishni istamadi. Endilikda diplomatik yo‘llar deyarli yopilib, navbat kuch ishlatish va iqtisodiy qamal siyosatiga kelgandek ko‘rinmoqda.
Mintaqadagi vaziyat har soatda o‘zgarishi mumkin va dunyo hamjamiyati yuzaga kelgan taranglikni xavotir bilan kuzatmoqda.
