Oydagi sovet apparati qirq yillik sukunatdan so‘ng signal berdi
Oydagi ilk sovet apparati hisoblangan Lunoxod 1 qariyb qirq yillik sukunatdan so‘ng yana jahon olimlarining diqqat markaziga tushdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur qurilma bilan aloqa 1971-yilda uzilgan bo‘lsa-da, yaqinda undan kutilmagan tarzda lazer signali qayd etilgani ma’lum bo‘ldi. Bu haqda nufuzli ilmiy nashrlar xabar tarqatmoqda.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, ushbu apparat 1970-yilning noyabr oyida Luna 17 stansiyasi tarkibida Oy yuzasiga yetkazilgan edi. Dastlab qurilmaning ishlash muddati qisqa davrga mo‘ljallangan bo‘lsa-da, u deyarli bir yil davomida samarali faoliyat ko‘rsatdi.
O‘tgan vaqt mobaynida apparat Oy sathida o‘n yarim kilometrga yaqin masofani bosib o‘tib, Yerga ko‘plab noyob fotosuratlar va muhim ilmiy ma’lumotlarni yuborishga muvaffaq bo‘ldi. Biroq 1971-yilning kuz fasliga kelib, apparat bilan aloqa butunlay uzildi.
Vaqt o‘tishi bilan olimlar unga o‘rnatilgan maxsus lazer qaytargichdan foydalanish imkoniyatini ham yo‘qotdilar. Buning asosiy sababi qurilmaning Oy yuzasidagi aniq koordinatalari noma’lum bo‘lib qolganida edi.
Ko‘p yillar davomida ushbu texnika koinot qa’ridagi bedarak yo‘qolgan ashyo sifatida qaraldi. Vaziyat 2010-yilda Amerikaning Oy atrofida aylanuvchi sun’iy yo‘ldoshi yordamida o‘zgardi.
Zamonaviy texnologiyalar yordamida olingan yuqori aniqlikdagi tasvirlarda Lunoxod 1 turgan joy aniqlandi. Shundan so‘ng tadqiqotchilar ushbu nuqta tomon lazer nurlarini yo‘llab, kutilganidan ham kuchliroq javob signalini olishga erishdilar.
Olimlarning ta’kidlashicha, ushbu apparatdagi lazer qaytargich o‘zidan keyingi avlod qurilmalaridan ham samaraliroq ishlamoqda. Dastlabki o‘lchovlar davomida apparat ikki mingga yaqin yorug‘lik zarrachalarini qaytargani ma’lum bo‘ldi.
Bu ko‘rsatkich avvalgi rekord natijalardan ancha yuqori hisoblanadi. Mutaxassislar bunday aniqlikdagi lazer o‘lchovlari Yer va Oy o‘rtasidagi masofani santimetrgacha aniqlash, shuningdek, tabiiy yo‘ldoshimizning harakati va ichki tuzilishini chuqurroq o‘rganishda katta yordam berishini ta’kidlamoqdalar.
Ushbu kashfiyot eski texnologiyalarning hali ham ilm-fan uchun xizmat qilishi mumkinligini yana bir bor isbotladi.
