Hindiston Yaqin Sharq neftidan voz kechib Rossiya bozoriga o'tdi

Dunyoning uchinchi yirik neft iste’molchisi hisoblangan Hindiston 2026-2027-moliyaviy yilning birinchi choragida o‘zining energetika siyosatini sezilarli darajada o‘zgartirdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mamlakat Yaqin Sharq mintaqasidan xomashyo sotib olishni keskin kamaytirib, asosiy e’tiborni Rossiya va Lotin Amerikasi bozorlariga qaratdi. Bunday qarorga Yaqin Sharqdagi harbiy mojarolar oqibatida Hurmuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish xavfsizligining yomonlashgani asosiy sabab bo‘ldi.

Natijada Hindiston xavfsizroq va iqtisodiy jihatdan qulayroq bo‘lgan muqobil yo‘nalishlarni tanlashga majbur bo‘ldi. Rossiya neftining bozordagi ulushi rekord darajaga yetdi So‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yilning iyun oyida Hindistonga Rossiyadan yetkazib berilgan neft miqdori kuniga 2,64 million barrelni tashkil etib, mutlaq rekord ko‘rsatkichga yetdi.

Bu ko‘rsatkich may oyiga nisbatan qariyb 37 foizga ko‘pdir. Hozirgi vaqtda Hindiston chet eldan sotib olayotgan umumiy neft hajmining deyarli yarmi aynan Rossiya Federatsiyasi hissasiga to‘g‘ri kelmoqda.

Joriy yilning aprel-iyun oylarini qamrab olgan birinchi chorakda Rossiya va Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi mamlakatlaridan neft yetkazib berish hajmi 8 foizdan ziyodroqqa oshdi. Agar o‘tgan yilning shu davrida Rossiya neftining Hindiston bozoridagi ulushi 38 foizni tashkil etgan bo‘lsa, ayni paytda bu raqam 41 foizdan oshib ketdi.

Bu holat Hindiston energetika xavfsizligini ta’minlashda shimoliy yo‘nalishning ahamiyati naqadar ortganini ko‘rsatadi. Yaqin Sharqdan yetkazib berish hajmi kamaymoqda Mintaqadagi beqarorlik va Hurmuz bo‘g‘ozidagi transport cheklovlari Yaqin Sharq davlatlarining Hindiston bozoridagi mavqeyiga salbiy ta’sir ko‘rsatdi.

Birinchi chorak yakunlariga ko‘ra, ushbu mintaqadan neft importi 27 foizga qisqarib, kunlik hajm 1,55 million barrelga tushib qoldi. Yaqin Sharq yetkazib beruvchilarining bozordagi ulushi bir yil ichida 41 foizdan 31 foizgacha pasaydi.

Xavfsizlik chorasi sifatida Hindiston hatto Saudiya Arabistonidan neft sotib olishda ham yo‘nalishlarni o‘zgartirdi. Iyun oyida ushbu mamlakatdan xarid qilingan xomashyoning asosiy qismi xavfli bo‘g‘ozni aylanib o‘tish maqsadida Yanbu porti orqali tashildi.

Shu bilan birga, Hindiston korxonalari Yaqin Sharqdagi uzilishlar o‘rnini to‘ldirish uchun Braziliya, Venesuela va Angola kabi davlatlardan og‘ir navli neft xarid qilishni sezilarli darajada ko‘paytirdi. Bu qadamlar mamlakat iqtisodiyotining barqarorligini ta’minlash va xomashyo manbalarini diversifikatsiya qilishga xizmat qilmoqda.