Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 13 noyabr
+6°
пасмурно ветер 2 м/с, ЮВ
ENRU

Olimlar inson umrining eng yuqori chegarasini aniqladi

Dunyo
44
Olimlar inson umrining eng yuqori chegarasini aniqladi
Insoniyat uzoq umr ko‘rish sirlarini izlayotgan bo‘lsa-da, olimlar inson umrining chegarasi borligini va bu chegara biz o‘ylagandan ancha qisqa ekanini isbotlamoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Skolkovo fan va texnologiyalar instituti tadqiqotchilari tomonidan o‘tkazilgan yangi izlanishlar shuni ko‘rsatdiki, hatto qarishning barcha asosiy sabablari bartaraf etilgan taqdirda ham, inson ming yillar davomida yashay olmaydi. Buning asosiy sababi inson tanasidagi hujayralarning, ayniqsa, bosh miya va yurak to‘qimalarining deyarli yangilanmasligidir.

Tadqiqot natijalariga ko‘ra, insonning nazariy jihatdan eng yuqori umr ko‘rish chegarasi taxminan 470 yilni tashkil etadi, o‘rtacha umr davomiyligi esa 156 yildan oshmasligi mumkin. Hujayralardagi o‘zgarishlar va genetik to‘siqlar Olimlar inson umrining maksimal davomiyligini aniqlash maqsadida somatik mutatsiyalar deb ataluvchi jarayonni batafsil o‘rganib chiqdilar.

Somatik mutatsiyalar — bu inson tug‘ilganidan boshlab uning butun hayoti davomida hujayralardagi DNK nusxalanishi jarayonida to‘planib boradigan xatoliklardir. Tadqiqotchilar Shveysariyaning 30 yoshli sog‘lom aholisi o‘rtasidagi o‘lim ko‘rsatkichlarini asos qilib olib, maxsus matematik model yaratdilar.

Agar inson organizmida qarish bilan bog‘liq biologik omillar umuman mavjud bo‘lmaganida, nazariy jihatdan odamlar o‘rtacha 1 759 yil yashashi, ayrimlar esa hattoki 29 ming yillik chegarani zabt etishi mumkin edi. Biroq hayotiy voqelik va somatik mutatsiyalarning to‘planishi bu raqamlarni keskin kamaytiradi.

Mutatsiyalar eng avvalo hayotiy muhim a’zolarga, ya’ni bosh miya neyronlari va yurak mushagi hujayralariga o‘nglab bo‘lmas darajada zarar yetkazadi. Ushbu a’zolarning hujayralari qayta tiklanish xususiyatiga ega emasligi sababli, vaqt o‘tishi bilan ulardagi nuqsonlar yig‘ilib, organizm faoliyatining to‘xtashiga olib keladi.

Kelajakdagi umr davomiyligi prognozlari Tadqiqot mualliflarining xulosasiga ko‘ra, amaliyotda odamlar hatto 400 yillik marraga ham yaqinlasha olmaydi. Qarish jarayoni faqatgina genetik mutatsiyalar bilan bog‘liq emas.

Bu murakkab biologik hodisa bo‘lib, unga oqsillar muvozanatining buzilishi, hujayralarni energiya bilan ta’minlovchi mitoxondriyalar faoliyatidagi nosozliklar va epigenetik o‘zgarishlar kabi ko‘plab omillar ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu omillarning barchasi birgalikda inson tanasining eskirishini tezlashtiradi.

Olimlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, agar kelajakda tibbiyot va texnologiyalar yordamida qarishning asosiy sabablarini bartaraf etishning imkoni topilsa, insonning real o‘rtacha umri 146 yildan 194 yilgacha bo‘lgan oraliqda bo‘lishi mumkin. Umrni ushbu ko‘rsatkichdan ham ko‘proqqa uzaytirish uchun shunchaki kasalliklarni davolash kifoya qilmaydi.

Buning uchun fan asab to‘qimalarini va bosh miya hujayralarini sun’iy ravishda yangilash yoki ularni butunlay tiklash texnologiyalarini yaratishi lozim bo‘ladi. Hozircha esa inson organizmining biologik imkoniyatlari ma’lum bir chegara bilan cheklangan bo‘lib qolmoqda.

O‘xshash yangiliklar

Eronda Jungon shahri hokimi qurolli hujum oqibatida vafot etdi
Eronda Jungon shahri hokimi qurolli hujum oqibatida vafot etdi
Eronning Chexormahol va Baxtiyoriy viloyatida joylashgan Jungon shahri hokimi Ismoil Islomiy Bobohaydariy qurolli hujum oqibatida vafot etdi. Mazkur mudhish voqea
Dunyo01:14, 29-10-2026
Ispaniyada poyezdlar to'qnashuvi sababli uch kunlik motam e'lon qilindi
Ispaniyada poyezdlar to'qnashuvi sababli uch kunlik motam e'lon qilindi
Ispaniya hukumati mamlakatda sodir bo‘lgan mudhish temiryo‘l halokati oqibatida ko‘plab insonlar qurbon bo‘lgani munosabati bilan uch kunlik rasmiy motam e’lon qildi.
Dunyo00:40, 29-10-2026
«Barselona» yulduzi Lamin Yamalning otasi aeroportda janjal chiqardi
«Barselona» yulduzi Lamin Yamalning otasi aeroportda janjal chiqardi
Ispaniyaning "Barselona" klubi va jahon futbolining eng yorqin yosh yulduzlaridan biri Lamin Yamalning otasi Munir Nasraui yana bir shov-shuvli mojaro markazida qoldi.
Dunyo00:20, 29-10-2026
Qirg‘izistonda viloyat va tumanlar tugatilib yangi aymoqlar tuziladi
Qirg‘izistonda viloyat va tumanlar tugatilib yangi aymoqlar tuziladi
Qirg‘iziston hukumati mamlakatning ma’muriy-hududiy tuzilishini tubdan isloh qilishni rejalashtirmoqda. Ushbu o‘zgarishlarga ko‘ra, amaldagi yetti viloyat va qirqta
Dunyo23:51, 28-10-2026
AQSHda o'likxonaga yuborilgan go'dak besh soatdan keyin tirildi
AQSHda o'likxonaga yuborilgan go'dak besh soatdan keyin tirildi
Amerika Qo'shma Shtatlarida bir yarim yoshli go'dak shifokorlar tomonidan vafot etgan deb e'lon qilinganidan besh soat o'tgach, o'likxonada tirik ekani ma'lum bo'ldi.
Dunyo18:47, 28-10-2026
Putin va Chapo Kremlida ko'p qirrali sheriklikni kuchaytirdi
Putin va Chapo Kremlida ko'p qirrali sheriklikni kuchaytirdi
2026 yil 27 oktyabr kuni Rossiya Federatsiyasi prezidenti Vladimir Putin va Mozambik Respublikasi prezidenti Daniel Fransishku Chapo Moskvadagi Kreml saroyida rasmiy muzokaralar o‘tkazdi. Bu haqda
Dunyo18:12, 28-10-2026