Dunyo bo'ylab qurolli to'qnashuvlar soni rekord darajaga yetdi
Bugungi kunda dunyo bo‘ylab 60 dan ortiq qurolli to‘qnashuvlar davom etmoqda va bu ko‘rsatkich Ikkinchi jahon urushi yakunlanganidan buyon qayd etilgan eng yuqori darajaga yetdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari Folker Tyurk Jenevada bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda mazkur holat yuzasidan jiddiy xavotir bildirdi. Uning ta’kidlashicha, qurolli nizolarning ko‘payishi xalqaro huquq tamoyillarining zaiflashishiga va insoniyat xavfsizligining yomonlashuviga olib kelmoqda.
Oliy komissar o‘z nutqida harbiy sohada sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish masalasiga alohida e’tibor qaratdi. Hozirgi kunda inson ishtirokisiz mustaqil ravishda qaror qabul qila oladigan va odam hayotiga qasd qiluvchi qurol tizimlarining yaratilishi eng dolzarb muammolardan biriga aylangan.
Bunday texnologiyalarning nazoratsiz rivojlanishi kelajakda insoniyat uchun o‘nglab bo‘lmas oqibatlarni keltirib chiqarishi mumkin. Sun’iy intellekt ustidan nazoratni kuchaytirish Folker Tyurk dunyo mamlakatlarini sun’iy intellekt ustidan nazoratni zudlik bilan kuchaytirishga chaqirdi.
Uning fikricha, agar ushbu texnologiya ma’lum bir tartibga solinmasa, u butun insoniyat uchun ekzistensial, ya’ni borliqni inkor etuvchi tahdidga aylanishi hech gap emas. Ayrim tizimlar shu qadar murakkablashib borayaptiki, hatto ularni yaratgan muhandis va mutaxassislarning o‘zi ham kelajakda bu jarayonlarni to‘liq boshqara olmay qolishlari mumkin.
Shu sababli, xalqaro hamjamiyat sun’iy intellekt texnologiyalarining rivojlanishi va tarqalishiga aniq chegaralar belgilashi lozim. Bu jarayonda nafaqat texnologiya yaratilayotgan hududlar, balki uning ta’minot zanjirida ishtirok etayotgan barcha mamlakatlar hamkorlikda harakat qilishi shart.
Xavfsizlik kafolatlarini ishlab chiqish Oliy komissar o‘z so‘zini yakunlar ekan, sun’iy intellekt xavfsizligini ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilishga qaratilgan qat’iy huquqiy kafolatlarni ishlab chiqishni kechiktirib bo‘lmasligini uqtirdi. Texnologik taraqqiyot insoniyat manfaatlariga xizmat qilishi kerak, uning hayotiga xavf soluvchi vositaga aylanmasligi lozim.
Mazkur chaqiriq dunyo yetakchilarini texnologik poyga sharoitida axloqiy va huquqiy me’yorlarni unutmaslikka, shuningdek, global xavfsizlikni ta’minlashda mas’uliyatli bo‘lishga undaydi. Zero, nazoratsiz qolgan texnologiya kelajakda insoniyatning eng katta xatosiga aylanishi hech gap emas.
