Astronomlar hayot mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan yangi sayyorani o‘rganmoqda

Koinot sirlarini o‘rganayotgan xalqaro astronomlar guruhi Yer sayyorasiga nisbatan yaqin masofada joylashgan GJ 3378b ekzosayyorasining o‘ziga xos xususiyatlarini qayta ko‘rib chiqdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Olingan yangi ma’lumotlar ushbu osmon jismi o‘z yulduzining hayot uchun mos hududida joylashganini va u yerda tiriklik mavjudligi uchun nazariy jihatdan barcha sharoitlar borligini ko‘rsatmoqda. Bu haqda xalqaro ilmiy nashrlar xabar bermoqda.

GJ 3378b sayyorasi bizdan taxminan yigirma besh yorug‘lik yili masofasida joylashgan bo‘lib, bu koinot miqyosida juda qisqa va yaqin masofa hisoblanadi. Avvalroq, ushbu sayyora ilk bor kashf etilganida, uning vazni Yerga qaraganda besh yarim barobar katta deb baholangan edi.

Bunday ko‘rsatkich bilan u zich gaz qobig‘iga ega bo‘lgan kichik Neptun toifasidagi sayyoralar qatoriga kiritilgan edi. Biroq so‘nggi takroriy tahlillar sayyoraning vazni aslida Yer massasidan atigi ikki yarim barobar ko‘proq ekanini isbotladi.

Bu esa mazkur osmon jismi gaz giganti emas, balki qattiq jinsli ulkan Yer ekanligi ehtimolini keskin oshiradi. Bunday turdagi sayyoralar hayot shakllanishi uchun eng qulay obektlar sanaladi.

Tadqiqotchilar sayyoraning o‘z yulduzi atrofida aylanish davrini ham aniqlashtirdilar. Avvalgi hisob-kitoblarda bir yil yigirma besh kunga teng deb hisoblangan bo‘lsa, yangi ma’lumotlarga ko‘ra, sayyora o‘z quyoshi atrofini yigirma bir kunda to‘liq aylanib chiqadi.

Shunday qisqa masofaga qaramay, u haddan tashqari qizib ketmagan. Buning asosiy sababi shundaki, mazkur sayyora sovuq qizil mitti yulduz atrofida harakatlanadi.

Sayyora o‘z yulduzidan Yer Quyoshdan oladigan energiyaning taxminan to‘qson foizini qabul qiladi. Agar sayyorada yetarlicha zich havo qatlami mavjud bo‘lsa, uning sirtida suv suyuq holatda saqlanishi mumkin.

Bu esa biologik hayot taraqqiyoti uchun eng asosiy omildir. Hozircha sayyoraning havo qatlami bor-yo‘qligi eng katta jumboq bo‘lib qolmoqda.

Qizil mitti yulduzlar o‘zining kuchli chaqnashlari va yulduz shamollari bilan ajralib turadi. Bunday faollik yaqin masofadagi sayyoralarning himoya qatlamini yillar davomida yemirib yuborishi mumkin.

Olimlarning ta’kidlashicha, ushbu sayyora hozirda Quyosh tizimiga yaqin bo‘lgan eng istiqbolli nomzodlardan biri hisoblanadi. Biroq uning sirlarini to‘liq ochish uchun hozirgi texnologiyalar imkoniyati yetarli emas.

Bu boradagi aniq javoblar yigirma yildan keyin olinishi kutilmoqda. Xususan, AQSH milliy koinot boshqarmasi tomonidan rejalashtirilayotgan hayot uchun mos dunyolar observatoriyasi aynan shu maqsadda ishga tushiriladi.

Mazkur ilmiy stansiya yaqin ekzosayyoralarning havo qatlamini tahlil qilish va ularda hayot mavjudligidan dalolat beruvchi belgilarni qidirish bilan shug‘ullanadi. O‘zbekistonlik ilm-fan ixlosmandlari uchun ham bu yangilik katta ahamiyatga ega.

Koinotning bizga yaqin qismlarida hayot uchun ehtimoliy maskanlarning topilishi insoniyatning koinotdagi o‘rni haqidagi tasavvurlarni tubdan o‘zgartirishi mumkin.