Singapur olimlari tirik suvaraklardan masofadan boshqariladigan robotlar yaratdi
Singapur olimlari robototexnika sohasida ulkan qadam tashlab, tirik suvaraklarni masofadan boshqariladigan kiber-organizmlarga aylantirishga muvaffaq boʻlishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Nature Communications nashrida eʼlon qilingan tadqiqot natijalariga koʻra, ushbu bio-gibrid tizimlar nafaqat quruqlikda, balki maxsus ishlab chiqilgan moslamalar yordamida suv ostida ham harakatlanish imkoniyatiga ega boʻldi. Mazkur yangilik zamonaviy texnologiya va tabiat uygʻunligining yorqin namunasi sifatida baholanmoqda.
Nanyang texnologiya universiteti professori Hirotaka Sato boshchiligidagi guruh ushbu loyiha uchun Madagaskar suvaraklarini tanlab oldi. Bu hasharotlar oʻzining chidamliligi, uzoq umr koʻrishi va noqulay sharoitlarga yuqori darajada moslashuvchanligi bilan ajralib turadi.
Olimlarning asosiy maqsadi anʼanaviy robotlar kira olmaydigan vayronalar va xavfli hududlarda qidiruv-qutqaruv ishlarini amalga oshiradigan boshqariluvchi platforma yaratishdan iboratdir. Loyiha doirasidagi eng katta texnik toʻsiq suvaraklarning suv ostida uzoq vaqt qola olmasligi edi.
Muammoni hal qilish uchun muhandislar uch oʻlchamli printerda hasharotning nafas olish teshiklarini yopib turuvchi kichik modullarni ishlab chiqishdi. Ushbu tizim oddiy kislorod ballonlariga emas, balki maxsus kimyoviy reaksiyaga asoslangan.
Vodorod peroksid va marganets dioksidi aralashmasi parchalanib, hasharotning nafas olish tizimiga bevosita toza kislorod yetkazib beradi. Tadqiqotchilar dastlab boshqaruv qurilmalarini hasharotning ustiga xalta koʻrinishida oʻrnatishga urinishgan edi.
Biroq, bu usul suvarakning harakatlanish tezligini pasaytirib yuborgani maʼlum boʻldi. Natijada barcha mikrosxemalar va quvvat manbalari bevosita hasharotning tanasiga moslab joylashtirildi.
Bu esa kiber-organizmlarga suv ostida ham quruqlikdagi kabi yuqori tezlikda harakatlanish imkonini berdi. Oʻtkazilgan tajribalar shuni koʻrsatdiki, oʻzgartirilgan suvaraklar suv ostida uch soatgacha faol boʻlishlari mumkin.
Eng muhimi, tajribadan soʻng hasharotlarning umumiy holatida hech qanday salbiy oʻzgarishlar kuzatilmagan. Bunday bio-gibrid tizimlar odatdagi robotlarga qaraganda bir qancha ustunliklarga ega.
Jumladan, ularni tayyorlash xarajatlari ancha past, energiya samaradorligi esa yuqori, chunki hasharot oʻz harakati uchun quvvatni oziq-ovqatdan oladi. Shuningdek, ular murakkab releflarda va tor joylarda bemalol harakatlana oladi.
Hozirda tadqiqotchilar ushbu kiber-suvaraklarni yanada takomillashtirish, ularga sezgir datchiklar va kameralar oʻrnatish ustida ish olib bormoqda. Kelajakda bunday tirik robotlar zilziladan keyingi vayronalar ostida qolgan odamlarni qidirishda yoki inson hayoti uchun xavfli boʻlgan radiatsiyaviy hududlarni oʻrganishda asosiy yordamchiga aylanishi kutilmoqda.
Bu texnologiya favqulodda vaziyatlarda inson talofatlarini kamaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
