Ilon Maskning xAI kompaniyasi ekologik qoidalarni buzganlikda ayblanmoqda
Dunyoning eng boy insonlaridan biri Ilon Mask tomonidan asos solingan xAI sunʼiy intellekt kompaniyasi jiddiy ekologik ayblovlar markazida qoldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Nufuzli axborot agentliklari tarqatgan maʼlumotlarga koʻra, kompaniyaning maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarini elektr energiyasi bilan taʼminlash maqsadida oʻrnatilgan gaz turbinalari atrof-muhitga oʻta zararli moddalar chiqarmoqda. Ushbu holat nafaqat ekologik muvozanatni buzmoqda, balki huquqiy jihatdan ham qator savollarni keltirib chiqarmoqda.
Eng asosiysi, mazkur turbinalar tegishli ruxsatnomalarsiz va amaldagi qonunchilik talablariga zid ravishda oʻrnatilgani aytilmoqda. Hozirgi vaqtda Memfis shahridagi obʼyektda 59 ta mobil gaz turbinasi uzluksiz faoliyat yuritmoqda.
Ushbu texnik qurilmalar sunʼiy intellekt modellarini oʻqitish va murakkab hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan ulkan quvvatni ishlab chiqarishga xizmat qiladi. Biroq bunday texnologik rivojlanishning badali tabiat uchun juda qimmatga tushishi mumkin.
Mutaxassislarning dastlabki hisob-kitoblariga koʻra, ushbu turbinalarning bir yillik ish faoliyati davomida atmosferaga 2500 tonna azot oksidi, 4000 tonna karbonat angidrid va 22 tonna formaldegid kabi zaharli moddalar ajralib chiqishi kutilmoqda. Bunday miqdordagi chiqindilar nafaqat umumiy ekologik vaziyatga, balki bevosita ushbu markaz yaqinida istiqomat qiluvchi aholi salomatligiga ham jiddiy xavf tugʻdiradi.
Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan omil shundaki, mazkur hududda asosan ijtimoiy himoyaga muhtoj va nafas yoʻllari kasalliklaridan aziyat chekuvchi fuqarolar yashaydi. Ekologik faollar va huquq himoyachilari Maskning kompaniyasini ijtimoiy masʼuliyatsizlikda hamda inson huquqlarini poymol qilishda ayblamoqda.
Rangli aholini qoʻllab-quvvatlash milliy assotsiatsiyasi allaqachon ushbu holat yuzasidan sudga daʼvo arizasi kiritgan. Daʼvoda keltirilishicha, turbinalarning ishlashi natijasida hududda azot oksidi chiqindilari ikki baravardan ziyodga oshgan, havoning mayda zarralar bilan ifloslanishi va zaharli gazlar miqdori ham keskin yuqorilagan.
Ushbu voqea zamonaviy texnologik poyganing salbiy oqibatlarini yaqqol koʻrsatib bermoqda. Sunʼiy intellekt sohasida yetakchilikka intilayotgan yirik kompaniyalar koʻpincha infratuzilmani tezkorlik bilan qurish jarayonida ekologik meʼyorlarni chetlab oʻtmoqda.
Oʻzbekiston sharoitida ham maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarining energiya samaradorligi va ekologik xavfsizligi masalasi dolzarb hisoblanadi. Ilon Mask bilan bogʻliq ushbu voqea yirik texnologik loyihalarni amalga oshirishda davlat nazorati va jamoatchilik nazoratining naqadar muhimligini yana bir bor tasdiqlaydi.
Hozircha kompaniya vakillari ushbu ayblovlar yuzasidan rasmiy munosabat bildirmagan boʻlsa-da, sud jarayonlari ularni energiya strategiyasini tubdan oʻzgartirishga majbur qilishi tayin.
