Ilon Maskning xAI kompaniyasi ekologik qoidalarni buzganlikda ayblanmoqda
Dunyoning eng boy insonlaridan biri Ilon Mask tomonidan asos solingan xAI sun’iy intellekt kompaniyasi jiddiy ekologik ayblovlar markazida qoldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Nufuzli axborot agentliklari tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, kompaniyaning ma’lumotlarni qayta ishlash markazlarini elektr energiyasi bilan ta’minlash maqsadida o‘rnatilgan gaz turbinalari atrof-muhitga o‘ta zararli moddalar chiqarmoqda. Ushbu holat nafaqat ekologik muvozanatni buzmoqda, balki huquqiy jihatdan ham qator savollarni keltirib chiqarmoqda.
Eng asosiysi, mazkur turbinalar tegishli ruxsatnomalarsiz va amaldagi qonunchilik talablariga zid ravishda o‘rnatilgani aytilmoqda. Hozirgi vaqtda Memfis shahridagi ob’yektda 59 ta mobil gaz turbinasi uzluksiz faoliyat yuritmoqda.
Ushbu texnik qurilmalar sun’iy intellekt modellarini o‘qitish va murakkab hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan ulkan quvvatni ishlab chiqarishga xizmat qiladi. Biroq bunday texnologik rivojlanishning badali tabiat uchun juda qimmatga tushishi mumkin.
Mutaxassislarning dastlabki hisob-kitoblariga ko‘ra, ushbu turbinalarning bir yillik ish faoliyati davomida atmosferaga 2500 tonna azot oksidi, 4000 tonna karbonat angidrid va 22 tonna formaldegid kabi zaharli moddalar ajralib chiqishi kutilmoqda. Bunday miqdordagi chiqindilar nafaqat umumiy ekologik vaziyatga, balki bevosita ushbu markaz yaqinida istiqomat qiluvchi aholi salomatligiga ham jiddiy xavf tug‘diradi.
Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan omil shundaki, mazkur hududda asosan ijtimoiy himoyaga muhtoj va nafas yo‘llari kasalliklaridan aziyat chekuvchi fuqarolar yashaydi. Ekologik faollar va huquq himoyachilari Maskning kompaniyasini ijtimoiy mas’uliyatsizlikda hamda inson huquqlarini poymol qilishda ayblamoqda.
Rangli aholini qo‘llab-quvvatlash milliy assotsiatsiyasi allaqachon ushbu holat yuzasidan sudga da’vo arizasi kiritgan. Da’voda keltirilishicha, turbinalarning ishlashi natijasida hududda azot oksidi chiqindilari ikki baravardan ziyodga oshgan, havoning mayda zarralar bilan ifloslanishi va zaharli gazlar miqdori ham keskin yuqorilagan.
Ushbu voqea zamonaviy texnologik poyganing salbiy oqibatlarini yaqqol ko‘rsatib bermoqda. Sun’iy intellekt sohasida yetakchilikka intilayotgan yirik kompaniyalar ko‘pincha infratuzilmani tezkorlik bilan qurish jarayonida ekologik me’yorlarni chetlab o‘tmoqda.
O‘zbekiston sharoitida ham ma’lumotlarni qayta ishlash markazlarining energiya samaradorligi va ekologik xavfsizligi masalasi dolzarb hisoblanadi. Ilon Mask bilan bog‘liq ushbu voqea yirik texnologik loyihalarni amalga oshirishda davlat nazorati va jamoatchilik nazoratining naqadar muhimligini yana bir bor tasdiqlaydi.
Hozircha kompaniya vakillari ushbu ayblovlar yuzasidan rasmiy munosabat bildirmagan bo‘lsa-da, sud jarayonlari ularni energiya strategiyasini tubdan o‘zgartirishga majbur qilishi tayin.
