AQSH Xitoy kompaniyasini sun’iy intellekt texnologiyasini o‘g‘irlashda aybladi
Amerika Qo‘shma Shtatlari Moliya vazirligi Xitoyning sun’iy intellekt yo‘nalishidagi yetakchi korxonalaridan biri bo‘lgan Moonshot kompaniyasiga nisbatan qat’iy choralar ko‘rilishi mumkinligi haqida rasmiy ogohlantirish berdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Vashington ma’muriyati ushbu kompaniyani Amerikaning Anthropic laboratoriyasiga tegishli Fable modelini noqonuniy ravishda nusxalash va uning ma’lumotlari asosida o‘z ishlanmalarini o‘qitishda ayblamoqda. Mazkur holat ikki yirik davlat o‘rtasidagi texnologik raqobat yangi bosqichga chiqqanidan dalolat beradi.
Agar ayblovlar o‘z tasdig‘ini topsa, Xitoy kompaniyasi AQSHning "qora ro‘yxati"ga kiritilishi va qat’iy iqtisodiy cheklovlarga duch kelishi kutilmoqda. AQSH Moliya vaziri Skott Bessent ijtimoiy tarmoqlar orqali qilgan bayonotida, ochiq kodli dasturiy ta’minotlar Amerika intellektual mulkini o‘g‘irlash uchun vosita bo‘lmasligi kerakligini alohida ta’kidladi.
Uning fikricha, Xitoy firmalari tomonidan amalga oshirilayotgan sanoat miqyosidagi o‘g‘irliklar isbotlansa, bu milliy xavfsizlikka tahdid sifatida baholanadi. Moonshot tomonidan taqdim etilgan yangi Kimi K3 modeli aynan Anthropic kompaniyasining texnologik yutuqlarini ruxsatsiz o‘zlashtirganlikda gumon qilinmoqda.
Texnologik o‘g‘irlik va eksport nazorati Sun’iy intellekt modellarini "distillash", ya’ni tayyor va kuchliroq model natijalari asosida kichikroq modellarni o‘qitish usuli texnologiya olamida keng tarqalgan. Biroq, AQSH rasmiylari Moonshot kompaniyasi bu jarayonni intellektual mulk huquqlarini qo‘pol ravishda buzgan holda amalga oshirgan deb hisoblamoqda.
Bundan tashqari, kompaniya eksport nazorati qoidalarini chetlab o‘tishda ham ayblanmoqda. Ma’lumotlarga ko‘ra, Xitoy korxonasi Tailand orqali NVIDIA korporatsiyasining eng zamonaviy serverlariga kirish imkoniyatini qo‘lga kiritgan.
Vaholanki, ushbu yuqori unumdor chiplarni Xitoyga sotish AQSH qonunchiligi bilan qat’iyan taqiqlangan edi. Ushbu mojaro AQSH siyosiy doiralarida Xitoyning sun’iy intellekt ishlanmalariga nisbatan munosabatni yanada keskinlashtirdi.
Soha mutaxassislari Amerikaning texnologik ustunligini saqlab qolish va milliy xavfsizlikni ta’minlash uchun Xitoyda ishlab chiqilgan ochiq modellar ustidan nazoratni kuchaytirish zarurligini aytmoqda. Ba’zi ekspertlar esa Kimi K3 modelining qisqa vaqt ichida yaratilganiga shubha bilan qaramoqda, chunki u asos qilib olingan Fable modeli yaqin oylarda taqdim etilgan edi.
Iqtisodiy oqibatlar va kelajakdagi xavflar Agar Xitoyning sun’iy intellekt modellari haqiqatdan ham Amerikaning eng ilg‘or ishlanmalarini o‘zlashtirish orqali ular bilan raqobatlasha olsa, bu AQSH laboratoriyalarining milliardlab dollarlik investitsiyalarini xavf ostiga qo‘yadi. Bu nafaqat iqtisodiy zarar, balki global texnologik bozorda yetakchilikni boy berish xavfini ham tug‘diradi.
Shu sababli, Vashington ma’muriyati intellektual mulkni himoya qilish va texnologiyalar oqimini jilovlash bo‘yicha yanada qat’iy choralar ko‘rishni rejalashtirmoqda. Hozircha Moonshot kompaniyasi va AQSH rasmiy idoralari o‘rtasidagi muzokaralar davom etmoqda.
Mazkur vaziyat nafaqat ikki kompaniya, balki butun sun’iy intellekt sanoati uchun muhim pretsedent bo‘lishi mumkin. Texnologik dunyo ushbu nizoning qanday yakunlanishini va global bozorga qanday ta’sir ko‘rsatishini diqqat bilan kuzatmoqda.
