Hindiston aloqa tarmoqlaridan Xitoy qurilmalarini butunlay chiqarib tashlaydi
Hindiston hukumati milliy xavfsizlikni mustahkamlash maqsadida mamlakatdagi mobil aloqa tarmoqlaridan Xitoyda ishlab chiqarilgan telekommunikatsiya qurilmalarini to‘liq chiqarib tashlash va ularni boshqa ishlab chiqaruvchilarning uskunalari bilan almashtirish masalasini ko‘rib chiqmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mamlakat Ichki ishlar vazirligi Aloqa vazirligiga yirik aloqa operatorlari tarmoqlarida foydalanilayotgan Huawei va ZTE kabi kompaniyalarning jihozlari miqdorini aniqlash hamda ularni demontaj qilish xarajatlarini hisoblab chiqish vazifasini yukladi. Ushbu chora-tadbirlar davlat axborot xavfsizligini ta’minlash va strategik infratuzilmani tashqi ta’sirlardan himoya qilishga qaratilgan.
Mazkur tashabbus asosan 2021-yilda joriy etilgan ishonchli manbalar siyosatidan avval o‘rnatilgan uskunalarga taalluqlidir. Amaldagi tartibga ko‘ra, Hindiston telekommunikatsiya kompaniyalari faqat maxsus sertifikatga ega bo‘lgan yetkazib beruvchilar bilan hamkorlik qilishi shart.
Hozirgi vaqtda Nokia, Ericsson va Samsung kabi kompaniyalar ruxsat etilgan ta’minotchilar ro‘yxatiga kiritilgan bo‘lsa, Xitoyning yirik texnologik gigantlari ushbu ro‘yxatdan joy olmagan. Reliance Jio operatori o‘z tarmoqlarida Xitoy texnologiyalaridan voz kechgan bo‘lsa-da, Bharti Airtel va Vodafone Idea kabi boshqa yirik operatorlar tizimida hali ham ushbu jihozlar saqlanib qolmoqda.
Iqtisodiy oqibatlar va moliyaviy yuklamalar Soha mutaxassislarining dastlabki hisob-kitoblariga ko‘ra, amaldagi qurilmalarni almashtirish jarayoni juda katta mablag‘ talab etadi. Xususan, faqatgina ikki yirik xususiy operator uchun apparat va dasturiy ta’minotni yangilash xarajatlari 3 milliard dollarga yetishi mumkin.
Hozircha ushbu ulkan loyihani moliyalashtirish manbalari, ya’ni xarajatlarni davlat qoplaydimi yoki operatorlarning o‘zi zimmasiga oladimi degan savol ochiq qolmoqda. Telekommunikatsiya kompaniyalari ayni paytda beshinchi avlod aloqa tarmoqlarini (5G) kengaytirish va optik tolali aloqa liniyalarini yotqizish uchun katta sarmoya kiritmoqda.
Bunday sharoitda qo‘shimcha moliyaviy majburiyatlarning yuklanishi yangi texnologiyalarni joriy etish sur’atiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi va natijada iste’molchilar uchun aloqa xizmatlari narxining oshishiga olib kelishi mumkin. Xalqaro tajriba va xavfsizlik choralari Hindistonning ushbu harakatlari jahon miqyosidagi umumiy tendensiyalarga mos keladi.
Avvalroq Amerika Qo‘shma Shtatlari, Buyuk Britaniya va Germaniya kabi davlatlar ham o‘z milliy xavfsizligini o‘ylab, Xitoy telekommunikatsiya qurilmalaridan foydalanishni cheklagan yoki butunlay taqiqlagan edi. Bu kabi choralar kiberxavfsizlikni ta’minlash va davlat ahamiyatiga molik ma’lumotlar sizib chiqishining oldini olish uchun xizmat qiladi.
Hozirda Hindiston hukumati ushbu masala yuzasidan yakuniy to‘xtamga kelmagan. Rasmiylar loyihaning texnik murakkabliklarini va iqtisodiyotga ko‘rsatadigan ta’sirini chuqur tahlil qilmoqda.
Keng ko‘lamli texnologik yangilanish mamlakatning raqamli mustaqilligini ta’minlash yo‘lidagi muhim qadam bo‘lishi kutilmoqda.
