Tramp va NATO o‘rtasidagi munosabatlarda yangi keskinlik yuzaga keldi
AQSH va uning Yevropadagi ittifoqchilari o‘rtasidagi munosabatlar tobora murakkablashib bormoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Prezident Donald Tramp Eron bilan bog‘liq vaziyat hamda Grenlandiya masalasida NATOga nisbatan jiddiy e’tirozlarini ochiq bildirdi. Shimoliy Atlantika alyansi ichidagi ushbu sovuqchilik va Vashingtonning keskin bayonotlari xalqaro siyosatda yangi xavotirlarni keltirib chiqarmoqda.
Oq uyda NATO bosh kotibi Mark Ryutte bilan uchrashuvdan so‘ng Donald Tramp ijtimoiy tarmoqlardagi sahifasida ittifoqchilarni tanqid ostiga oldi. Prezidentning fikricha, AQSH Eron bilan bog‘liq murakkab vaziyatda qolganda, NATOdagi sheriklar yetarlicha birdamlik ko‘rsatmadi.
Ayniqsa, Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi xavfsizlikni ta’minlashda Yevropa davlatlarining mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishdan qochishi Vashingtonning g‘azabiga sabab bo‘ldi. Tramp yana bir bor Grenlandiya mavzusini kun tartibiga olib chiqdi.
Ushbu ulkan Arktika orolini boshqaruv tizimi sust hudud deb atagan prezident, ittifoqchilarga mazkur masalada bosimni kuchaytirdi. Daniya hududi hisoblangan Grenlandiyani AQSH nazoratiga olish rejasi xalqaro hamjamiyatda turlicha talqin qilinmoqda.
Trampning ta’kidlashicha, agar AQSH bu hududda faolroq bo‘lmasa, orol Rossiya va Xitoyning ta’sir doirasiga tushib qolishi mumkin. Mart oyida Eronning Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yishi jahon bozorida neft va gaz narxlarining keskin oshishiga olib keldi.
Energiya xavfsizligi xavf ostida qolgan bir paytda, AQSH ittifoqchilardan aniq harbiy yordam kutgan edi. Biroq Yevropa davlatlarining ehtiyotkorona pozitsiyasi ikki tomonlama aloqalarni yanada sovuqlashtirdi.
NATO bosh kotibi Mark Ryutte uchrashuvni ochiq muloqot deb atagan bo‘lsa-da, alyans ichidagi kelishmovchiliklar mavjudligini yashirmadi. U ayrim Yevropa davlatlari o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarni to‘liq bajarmayotganini tan oldi.
Shunga qaramay, AQSHning alyansdan chiqib ketishi ehtimoli hozircha murakkab siyosiy va huquqiy jarayon hisoblanadi. Daniya hukumati Grenlandiyani sotib olish yoki mamlakat tarkibiga qo‘shib olish g‘oyasini qat’iy rad etmoqda.
Kopenhagen Vashingtonni ogohlantirib, hududiy yaxlitlikka nisbatan qilinadigan har qanday tajovuzkor harakat G‘arb mudofaa tizimiga putur yetkazishini bildirdi. Shunga qaramay, NATO Arktikada o‘z harbiy ishtirokini kuchaytirish bo‘yicha yangi choralarni ko‘rmoqda.
Kelajakda AQSH va NATO o‘rtasidagi bu ishonch inqirozi qanday yakun topishi hozircha noma’lum. Mintaqadagi geosiyosiy vaziyat nihoyatda nozik va o‘zgaruvchanligicha qolmoqda.
Global xavfsizlik tizimi esa yangi sinovlar qarshisida turibdi.
